ഇതിന് പുറമെ, കാമവേഗത്തെ (Passion) അടിസ്ഥാനമാക്കി മന്ദം, മദ്ധ്യം, ചണ്ഡം എന്നിങ്ങനെയും, സമയത്തെ (Duration) അടിസ്ഥാനമാക്കി ശീഘ്രം, മദ്ധ്യം, ചിരം എന്നിങ്ങനെയും തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വേഴ്ച ‘സമരത’ (തുല്യമായ ചേര്‍ച്ച) ആണെന്ന് വാത്സ്യായനന്‍ പറയുന്നു.
സ്ത്രീകളുടെ ലൈംഗിക സംതൃപ്തിയെക്കുറിച്ചുള്ള ചര്‍ച്ച
ഈ ഭാഗത്തില്‍ വാത്സ്യായനന്‍ ഉന്നയിക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന ശാസ്ത്രീയ വിഷയം സ്ത്രീകളുടെ രതിമൂര്‍ച്ഛയെക്കുറിച്ചാണ് (Emission/Orgasm). ഔദ്ദാലികനെപ്പോലുള്ള മുന്‍കാല ആചാര്യന്മാര്‍ വിശ്വസിച്ചിരുന്നത് സ്ത്രീകള്‍ക്ക് പുരുഷന്മാരെപ്പോലെ സ്ഖലനം സംഭവിക്കുന്നില്ലെന്നും, അവര്‍ക്ക് നിരന്തരമായ സുഖം മാത്രമേ ലഭിക്കുന്നുള്ളൂ എന്നുമാണ്. എന്നാല്‍ വാത്സ്യായനന്‍ ഇതിനെ എതിര്‍ക്കുന്നു. സ്ത്രീകള്‍ക്കും പുരുഷന്മാരെപ്പോലെ തന്നെ രതിമൂര്‍ച്ഛ സംഭവിക്കുന്നുണ്ടെന്നും, എന്നാല്‍ അതിലേക്കുള്ള സമയം (Time required to climax) വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കാമെന്നും അദ്ദേഹം വാദിക്കുന്നു. സ്ത്രീകളുടെ വികാരം സാവധാനം ആരംഭിച്ച് സാവധാനം അവസാനിക്കുന്നു. അതിനാല്‍, പുരുഷന്‍ സ്ത്രീയുടെ ഈ പ്രത്യേകത മനസ്സിലാക്കി പ്രവര്‍ത്തിക്കണമെന്ന് വാത്സ്യായനന്‍ നിഷ്‌കര്‍ഷിക്കുന്നു.
ആലിംഗനങ്ങളും ചുംബനങ്ങളും (Embraces and Kisses)
രതിക്ക് മുന്നോടിയായുള്ള ലീലകളെ (Foreplay) വാത്സ്യായനന്‍ അതീവ പ്രാധാന്യത്തോടെ കാണുന്നു.
? ആലിംഗനങ്ങള്‍: സ്പര്‍ശനം, വിദ്ധകം (കുത്തിക്കയറുന്നത് പോലെ), ഉദൃഷ്ടകം (ഉരസല്‍), പീഡിതകം (അമര്‍ത്തല്‍) എന്നിങ്ങനെ നാല് തരം ആലിംഗനങ്ങള്‍ അദ്ദേഹം വിവരിക്കുന്നു. കൂടാതെ, ലതാവേഷ്ടിതകം (വള്ളി ചുറ്റുന്നത് പോലെ), വൃക്ഷാധിരൂഢകം (മരം കയറുന്നത് പോലെ) തുടങ്ങിയ വിശേഷാല്‍ ആലിംഗനങ്ങളും വിവരിക്കുന്നു.
? ചുംബനങ്ങള്‍: ചുംബിക്കേണ്ട സ്ഥാനങ്ങള്‍ (നെറ്റി, കണ്ണുകള്‍, കവിള്‍, കഴുത്ത്, ചുണ്ടുകള്‍, മാറിടം) അദ്ദേഹം നിര്‍ണ്ണയിക്കുന്നു. പെണ്‍കുട്ടികള്‍ക്കായി ‘നിമിത്തകം’ (പേരിനൊരു ചുംബനം), ‘സ്ഫുരിതകം’ (വിറയലോടെയുള്ളത്), ‘ഘട്ടിതകം’ (സ്പര്‍ശിച്ചു കൊണ്ടുള്ളത്) എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് തരം ചുംബനങ്ങളും, മുതിര്‍ന്നവര്‍ക്കായി ‘സമം’, ‘തിര്യക്’ (ചരിഞ്ഞത്), ‘ഉദ്ഭ്രാന്തം’ (തല തിരിച്ചുപിടിച്ചുള്ളത്), ‘അവപീഡിതകം’ (അമര്‍ത്തിയുള്ളത്) എന്നിങ്ങനെ നാല് തരം ചുംബനങ്ങളും വിവരിക്കുന്നു.
നഖക്ഷതങ്ങളും ദശനങ്ങളും (Nail Marks and Biting)
നഖം കൊണ്ടും പല്ലുകൊണ്ടും ഏല്‍പ്പിക്കുന്ന അടയാളങ്ങള്‍ പ്രണയത്തിന്റെ സ്മരണകളായി വാത്സ്യായനന്‍ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. ‘അര്‍ദ്ധചന്ദ്രന്‍’, ‘മണ്ഡലം’ (വട്ടം), ‘മയൂരപദം’ (മയിലിന്റെ കാല്‍പ്പാട്), ‘ശശപ്ലുതം’ (മുയലിന്റെ ചാട്ടം) തുടങ്ങിയ വിവിധ ആകൃതിയിലുള്ള നഖക്ഷതങ്ങള്‍ ശരീരത്തിന്റെ പ്രത്യേക ഭാഗങ്ങളില്‍ (കഴുത്ത്, മാറിടം, തുടകള്‍) നല്‍കണമെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. അതുപോലെ, പല്ലുകൊണ്ടുള്ള കടിക്ക് ‘ഗൂഢകം’ (മറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്), ‘ബിന്ദു’ (പൊട്ടുപോലെ), ‘പ്രവാളമണി’ (പവിഴവും രത്‌നവും പോലെ) എന്നിങ്ങനെ പേരുകള്‍ നല്‍കിയിരിക്കുന്നു.
രതിബന്ധങ്ങള്‍ (Sexual Positions)
വിവിധ മൃഗങ്ങളുടെ രീതികളെ അനുകരിച്ചുകൊണ്ടുള്ള രതിബന്ധങ്ങള്‍ (ഉദാഹരണത്തിന് ‘ധേനു’, ‘ഇഭ’, ‘അജ’ തുടങ്ങിയവ) വാത്സ്യായനന്‍ വിവരിക്കുന്നു. എന്നാല്‍ ഇവയെല്ലാം കേവലം അനുകരണങ്ങളല്ല, മറിച്ച് ശാരീരികമായ സൗകര്യത്തിനും വൈവിധ്യത്തിനും വേണ്ടി രൂപകല്‍പ്പന ചെയ്തതാണ്. ‘ഇന്ദ്രാണി’, ‘സമ്മുടകം’ (ജോടികള്‍), ‘പീഡിതകം’ തുടങ്ങിയവ ഇതില്‍ ചിലതാണ്. രതിയുടെ ആവേശത്തില്‍ നിയമങ്ങളൊന്നും ബാധകമല്ലെന്നും, പങ്കാളികള്‍ക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള രീതികള്‍ സ്വീകരിക്കാമെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഔപരിഷ്ടകം (Oral Sex)
വായകൊണ്ടുള്ള രതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ചര്‍ച്ച (ഔപരിഷ്ടകം) സാമൂഹികമായ പല വിലക്കുകളെയും വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ഇത് പ്രധാനമായും നപുംസകങ്ങളും (തൃതീയ പ്രകൃതി) ഗണികകളും ചെയ്യുന്ന കാര്യമായാണ് അക്കാലത്ത് കരുതിയിരുന്നത്. എങ്കിലും, വാത്സ്യായനന്‍ ഇതിന്റെ വിവിധ രീതികള്‍ (മാമ്പഴം നുണയുന്നത് പോലെ, വിഴുങ്ങുന്നത് പോലെ തുടങ്ങിയവ) വിവരിക്കുന്നു. ധര്‍മ്മശാസ്ത്രങ്ങള്‍ ഇതിനെ എതിര്‍ക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ചില ദേശങ്ങളില്‍ ഇത് പ്രചാരത്തിലുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിക്കുന്നു.

ഭാഗം 3: കന്യാസംപ്രയുക്തകം (ഭാര്യയെ സ്വന്തമാക്കല്‍)

ഈ ഭാഗം വിവാഹം, പ്രണയം, വധുവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കല്‍ എന്നിവയെക്കുറിച്ചാണ് പ്രതിപാദിക്കുന്നത്. വിവാഹത്തെ സാമൂഹിക പദവിയുമായും കുടുംബത്തിന്റെ അന്തസ്സുമായും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സാമൂഹിക രേഖയാണിത്.
വധുവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കല്‍
സ്വന്തം വര്‍ണ്ണത്തില്‍പ്പെട്ട, തന്നേക്കാള്‍ ഇളയ, ഉത്തമകുലജാതയായ കന്യകയെ വിവാഹം കഴിക്കാനാണ് വാത്സ്യായനന്‍ നിര്‍ദ്ദേശിക്കുന്നത്. വധുവിന്റെ ലക്ഷണങ്ങള്‍, കുടുംബത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം എന്നിവ പരിശോധിക്കണം. ഇതിനായി ജ്യോതിഷം, നിമിത്തം എന്നിവയെയും ആശ്രയിക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു.
പ്രണയവും വിശ്വാസം നേടിയെടുക്കലും (Creating Confidence)
വിവാഹത്തിന് മുമ്പോ ശേഷമോ പെണ്‍കുട്ടിയുടെ വിശ്വാസം എങ്ങനെ നേടിയെടുക്കാം എന്ന് വാത്സ്യായനന്‍ വിശദീകരിക്കുന്നു.
1. ആദ്യത്തെ മൂന്ന് രാത്രികളില്‍ ലൈംഗിക ബന്ധത്തില്‍ ഏര്‍പ്പെടാതെ, അവളോട് മൃദുവായി സംസാരിച്ച് വിശ്വാസം ഉണ്ടാക്കണം (‘വിശ്രംഭം’).
2. അവള്‍ക്ക് ഇഷ്ടപ്പെട്ട കളിപ്പാട്ടങ്ങള്‍, പൂക്കള്‍ എന്നിവ സമ്മാനിക്കണം.
3. അവളുടെ തോഴിമാരുമായി (പ്രത്യേകിച്ച് ധാത്രിയുടെ മകളുമായി) ചങ്ങാത്തം സ്ഥാപിക്കണം.
4. പതിയെ സ്പര്‍ശനത്തിലൂടെയും ചുംബനത്തിലൂടെയും അവളെ ലൈംഗികതയിലേക്ക് അടുപ്പിക്കണം. ബലപ്രയോഗം പാടില്ലെന്ന് വാത്സ്യായനന്‍ കര്‍ശനമായി പറയുന്നു. സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സ് മൃദുവായതിനാല്‍, ബലപ്രയോഗം അവരില്‍ വെറുപ്പ് ഉളവാക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നല്‍കുന്നു.
വിവാഹ രീതികള്‍
ധര്‍മ്മശാസ്ത്രങ്ങളില്‍ പറയുന്ന ബ്രാഹ്മം, പ്രാജാപത്യം, ആര്‍ഷം, ദൈവം എന്നീ വിവാഹരീതികള്‍ക്ക് പുറമെ, പ്രണയവിവാഹമായ ‘ഗാന്ധര്‍വ്വ’ രീതിയെ വാത്സ്യായനന്‍ അനുകൂലിക്കുന്നു. മാതാപിതാക്കള്‍ സമ്മതിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തില്‍ ഗാന്ധര്‍വ്വ രീതി സ്വീകരിക്കാം. കൂടാതെ, തന്ത്രത്തിലൂടെയോ ലഹരി നല്‍കിയോ വിവാഹം കഴിക്കുന്ന പൈശാച, രാക്ഷസ രീതികളെക്കുറിച്ചും പരാമര്‍ശിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ധര്‍മ്മത്തിന് നിരക്കുന്ന രീതികള്‍ക്കാണ് അദ്ദേഹം മുന്‍ഗണന നല്‍കുന്നത്.

ഭാഗം 4: ഭാര്യാധികാരികം (ഭാര്യയുടെ കടമകളും ഗാര്‍ഹിക ഭരണവും)

ഈ ഭാഗം ഒരു കുടുംബിനിയുടെ (ഭാര്യയുടെ) ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളെക്കുറിച്ചും, ബഹുഭാര്യാത്വമുള്ള വീടുകളിലെ സങ്കീര്‍ണ്ണതകളെക്കുറിച്ചും വിവരിക്കുന്നു.
പതിവ്രതയുടെ ദിനചര്യ
ഉത്തമയായ ഭാര്യ വീടിന്റെ ഭരണാധികാരിയാണ്. അവള്‍ ഭര്‍ത്താവിന്റെ വരുമാനത്തിനനുസരിച്ച് ചെലവുകള്‍ ക്രമീകരിക്കണം (ബജറ്റിംഗ്). വീടും പരിസരവും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുക, അടുക്കളത്തോട്ടം വെച്ചുപിടിപ്പിക്കുക, പൂജകള്‍ നടത്തുക എന്നിവ അവളുടെ കടമകളാണ്. ഭര്‍ത്താവിന്റെ അഭാവത്തില്‍ അവള്‍ ആഭരണങ്ങള്‍ ഉപേക്ഷിച്ച് ലളിതജീവിതം നയിക്കണം. ഭര്‍ത്താവ് തിരിച്ചെത്തുമ്പോള്‍ അവനെ സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിക്കണം.
സപത്‌നി ബന്ധങ്ങള്‍ (Co-wife Dynamics)
അക്കാലത്ത് ബഹുഭാര്യാത്വം നിലനിന്നിരുന്നതിനാല്‍, മറ്റ് ഭാര്യമാരുമായി (സപത്‌നിമാര്‍) എങ്ങനെ പെരുമാറണം എന്ന് വാത്സ്യായനന്‍ ഉപദേശിക്കുന്നു.
? മൂത്ത ഭാര്യ (ജ്യേഷ്ഠ): ഇളയ ഭാര്യമാരെ അമ്മയെപ്പോലെ കരുതണം. അധികാരം പ്രകടിപ്പിക്കാതെ സ്‌നേഹത്തോടെ പെരുമാറണം.
? ഇളയ ഭാര്യ (കനിഷ്ഠ): മൂത്ത ഭാര്യയെ ബഹുമാനിക്കണം. ഭര്‍ത്താവിനോടുള്ള സ്‌നേഹം പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ച് മറ്റുള്ളവരില്‍ അസൂയ ഉണ്ടാക്കരുത്.
? ദുര്‍ഭാഗ്യ (ഭര്‍ത്താവിന് ഇഷ്ടമല്ലാത്തവള്‍): ഭര്‍ത്താവിന് തന്നെ ഇഷ്ടമല്ലെങ്കില്‍ പോലും, തന്റെ കടമകള്‍ കൃത്യമായി ചെയ്തും, ഭര്‍ത്താവിന് ഇഷ്ടപ്പെട്ട മറ്റ് ഭാര്യമാരുമായി സൗഹൃദം സ്ഥാപിച്ചും അവന്റെ പ്രീതി നേടിയെടുക്കാന്‍ ശ്രമിക്കണം.
ഈ നിര്‍ദ്ദേശങ്ങള്‍ കാണിക്കുന്നത്, സ്ത്രീകള്‍ക്ക് കുടുംബത്തിനകത്ത് സമാധാനം നിലനിര്‍ത്താന്‍ വലിയ നയതന്ത്രജ്ഞത ആവശ്യമായിരുന്നു എന്നാണ്.
ഭാഗം 5: പാരദാരിക (പരസ്ത്രീ ബന്ധങ്ങള്‍)
മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യമാരുമായുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള (Adultery) ഈ ഭാഗം വളരെ വിവാദപരമായ ഒന്നാണ്. എന്നാല്‍ വാത്സ്യായനന്‍ ഇത് വിവരിക്കുന്നത് പുരുഷന്മാരെ വഴിപിഴപ്പിക്കാനല്ല, മറിച്ച് സമൂഹത്തില്‍ നിലനില്‍ക്കുന്ന പ്രവണതകളെ മനസ്സിലാക്കാനും, സ്വന്തം ഭാര്യയെ സംരക്ഷിക്കാനും വേണ്ടിയാണെന്ന് അദ്ദേഹം അവകാശപ്പെടുന്നു.
സ്ത്രീകള്‍ പരപുരുഷന്മാരെ തേടുന്നതിനുള്ള കാരണങ്ങള്‍
വാത്സ്യായനന്‍ സ്ത്രീകളുടെ മനഃശാസ്ത്രം വിശകലനം ചെയ്തുകൊണ്ട് അവര്‍ എന്തുകൊണ്ട് വിവാഹേതര ബന്ധങ്ങളില്‍ ഏര്‍പ്പെടുന്നു എന്ന് പട്ടികപ്പെടുത്തുന്നു:
1. ഭര്‍ത്താവ് വൃത്തിഹീനനോ, രോഗിയോ, ഷണ്ഡനോ ആയിരിക്കുക.
2. ഭര്‍ത്താവ് ദീര്‍ഘകാലം വിദേശത്ത് താമസിക്കുക.
3. ഭര്‍ത്താവ് ഭാര്യയുടെ വികാരങ്ങളെ മാനിക്കാതിരിക്കുക.
4. ലൈംഗിക സംതൃപ്തി ലഭിക്കാതിരിക്കുക.
5. മറ്റ് സ്ത്രീകളോടുള്ള അസൂയ.
ദൂതിമാരുടെ പങ്ക് (Go-betweens)
ഇന്ത്യന്‍ നഗരങ്ങളില്‍ പ്രണയ സന്ദേശങ്ങള്‍ കൈമാറാന്‍ ‘ദൂതി’മാര്‍ (തോഴിമാര്‍) വഹിച്ചിരുന്ന പങ്ക് വലുതാണ്. പൂക്കാരികള്‍, നര്‍ത്തകിമാര്‍, ഭിക്ഷക്കാര്‍, സന്യാസിനിമാര്‍ തുടങ്ങിയവര്‍ക്ക് അന്തഃപുരങ്ങളിലും വീടുകളിലും സ്വതന്ത്രമായി പ്രവേശിക്കാമായിരുന്നു. ഇവരെ ഉപയോഗിച്ച് എങ്ങനെ സന്ദേശങ്ങള്‍ കൈമാറാം എന്നും, സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സ് എങ്ങനെ വായിക്കാം എന്നും വാത്സ്യായനന്‍ വിവരിക്കുന്നു.
രാജകീയ അന്തഃപുരങ്ങള്‍ (Royal Harems)
രാജാക്കന്മാരുടെ അന്തഃപുരങ്ങളിലെ അതീവ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളെക്കുറിച്ചും, അതിനുള്ളിലെ രഹസ്യ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചും ഈ ഭാഗം വിവരിക്കുന്നു. കാവല്‍ക്കാര്‍ക്കിടയിലൂടെ രഹസ്യമായി അകത്തുകടക്കാനുള്ള വഴികള്‍, അന്തഃപുരത്തിലെ സ്ത്രീകള്‍ തങ്ങളുടെ ലൈംഗിക ആവശ്യങ്ങള്‍ നിറവേറ്റാന്‍ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കൃത്രിമ മാര്‍ഗ്ഗങ്ങള്‍ (ഉദാഹരണത്തിന്, ലിംഗത്തിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള കിഴങ്ങുകള്‍, ഫലങ്ങള്‍ എന്നിവ) എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വാത്സ്യായനന്‍ സൂചന നല്‍കുന്നു. ഇത് കൗടില്യന്റെ അര്‍ത്ഥശാസ്ത്രത്തിലെ ചാരപ്രവര്‍ത്തനങ്ങളെ ഓര്‍മ്മിപ്പിക്കുന്നതാണ്.

ഭാഗം 6: വൈശിക (ഗണികാവൃത്തി)

ഈ ഭാഗം ‘ഗണിക’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഉന്നതകുലജാതരായ വേശ്യകളെക്കുറിച്ചാണ്. ഇവര്‍ സാധാരണ വേശ്യകളില്‍ (വേശ്യ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തരും, 64 കലകളില്‍ നൈപുണ്യമുള്ളവരും, സമൂഹത്തില്‍ മാന്യമായ സ്ഥാനം വഹിക്കുന്നവരുമായിരുന്നു.
ഗണികയുടെ ജീവിതം
ഒരു ഗണികയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം ‘അര്‍ത്ഥം’ (സമ്പത്ത്) ആണ്. എന്നാല്‍ അത് നേടാന്‍ അവള്‍ കാമത്തെ ഒരു ഉപാധിയാക്കുന്നു. അവള്‍ക്ക് അമ്മയോ അല്ലെങ്കില്‍ അമ്മയെപ്പോലൊരു ‘മാത’യോ ഉണ്ടായിരിക്കും. ഇവര്‍ പണമിടപാടുകള്‍ നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
തന്ത്രങ്ങള്‍ (Strategies)
ഗണികകള്‍ പണം സമ്പാദിക്കാന്‍ ഉപയോഗിക്കുന്ന തന്ത്രങ്ങള്‍ വാത്സ്യായനന്‍ വിവരിക്കുന്നു:
1. സമ്പന്നരും സ്വതന്ത്രരുമായ കാമുകന്മാരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുക.
2. കാമുകന്റെ സ്‌നേഹം മുതലെടുത്ത് ആഭരണങ്ങള്‍, വീട്, മറ്റ് സഹായങ്ങള്‍ എന്നിവ ആവശ്യപ്പെടുക.
3. കാമുകന്‍ ദരിദ്രനാവുകയോ മടുക്കുകയോ ചെയ്താല്‍ അവനെ ഒഴിവാക്കുക. ഇതിനായി കഠിനമായി കടിക്കുക, ചുംബിക്കാന്‍ അനുവദിക്കാതിരിക്കുക, അവഗണിക്കുക തുടങ്ങിയ മാര്‍ഗ്ഗങ്ങള്‍ സ്വീകരിക്കുക.
ഈ ഭാഗം ഒരു ബിസിനസ് മാനേജ്‌മെന്റ് പാഠപുസ്തകം പോലെയാണ്. വികാരങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച് എങ്ങനെ ലാഭം ഉണ്ടാക്കാം എന്ന് ഇത് പഠിപ്പിക്കുന്നു.

ഭാഗം 7: ഔപനിഷദിക (രഹസ്യ വിധികള്‍)

അവസാന ഭാഗം വശീകരണം, വാജീകരണം (ലൈംഗിക ശേഷി വര്‍ദ്ധിപ്പിക്കല്‍), സൗന്ദര്യവര്‍ദ്ധക വിധികള്‍ എന്നിവയെക്കുറിച്ചാണ്.
വാജീകരണം (Aphrodisiacs)
ലൈംഗിക ശേഷി വര്‍ദ്ധിപ്പിക്കാന്‍ പാല്‍, പഞ്ചസാര, ഉഴുന്ന്, തിപ്പലി, ഇരട്ടിമധുരം തുടങ്ങിയവ ചേര്‍ത്ത ഔഷധക്കൂട്ടുകള്‍ വാത്സ്യായനന്‍ നിര്‍ദ്ദേശിക്കുന്നു. ഇത് ആയുര്‍വേദ പാരമ്പര്യവുമായി ചേര്‍ന്നുനില്‍ക്കുന്നതാണ്.
വശീകരണം (Subjugation)
മറ്റുള്ളവരെ ആകര്‍ഷിക്കാനും വശീകരിക്കാനും ചില മാന്ത്രിക വിധികള്‍ (ഉദാഹരണത്തിന്, ചില ചെടികളുടെ നീര്, കുരങ്ങന്റെ കാഷ്ഠം തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചുള്ളവ) ഇതില്‍ പറയുന്നു. കൂടാതെ, ലിംഗത്തിന്റെ വലിപ്പം കൂട്ടാനുള്ള (അശാസ്ത്രീയമായ) വഴികളും, നരച്ച മുടി കറുപ്പിക്കാനുള്ള വഴികളും ഇതില്‍ വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ ഭാഗം അക്കാലത്തെ ജനങ്ങളുടെ അന്ധവിശ്വാസങ്ങളെയും ആഗ്രഹങ്ങളെയും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.
വിശകലനവും ഉപസംഹാരവും
വാത്സ്യായനന്റെ കാമസൂത്രം കേവലമൊരു രതിശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥമല്ല, മറിച്ച് പ്രാചീന ഭാരതീയ ഉപരിവര്‍ഗ്ഗസംസ്‌കാരത്തിന്റെ ഒരു കണ്ണാടിയാണ്. അതു വരെയുള്ള ലൈംഗികതയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് വര്‍ണ്ണാശ്രമധര്‍മ്മത്തിന് അനുകൂലമായി ഇതില്‍ ക്രോഡീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.വീടിനുള്ളിലെ അനുസരണയുള്ള പതിവ്രത, പണം കൊടുത്താല്‍ പ്രണയം അഭിനയിക്കുന്ന ഉപരിവര്‍ഗ്ഗഗണികകള്‍ – എന്നീ ദ്വന്ദ്വം നിലനിര്‍ത്തുന്നു. വിവാഹം, ബഹുഭാര്യാത്വം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളില്‍ സ്ത്രീകള്‍ പുരുഷന്മാരുടെ കീഴിലായിരുന്നു എന്ന് ഗ്രന്ഥം വ്യക്തമാക്കുന്നു.കലകളുടെ വിവരണം, വീടുകളുടെ സംവിധാനം, വസ്ത്രധാരണ രീതികള്‍ എന്നിവ ഗുപ്തകാലത്തെ ഉപരിവര്‍ഗ്ഗജീവിതനിലവാരത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ബന്ധങ്ങളില്‍ വര്‍ണ്ണവ്യവസ്ഥ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു.കാമം പണം കൊടുത്തു വാങ്ങാവുന്നതും ഉപരിവര്‍ഗ്ഗ പുരുഷന് ഉപരിവര്‍ഗ്ഗ സ്ത്രീ നല്‍കുന്നതുമായ ഒന്നാണെന്നും ഇതില്‍ നിന്നും മനസിലാകുന്നു. ലൈംഗികഅതിസമൃദ്ധിയുടെ രാജകീയമായ രതിസങ്കല്പം ഇതില്‍ കാണാം.

Works cited
1. Kama Sutra – Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Kama_Sutra

2. Kamasutra | Hinduism, Pleasure, Sex, History, Text, & Cultural Significance | Britannica, https://www.britannica.com/topic/Kamasutra

3. Kamasutra by Vatsyayana: An Aesthetic Analysis in a Postmodern Perspective, https://www.researchgate.net/publication/350342213_Kamasutra_by_Vatsyayana_An_Aesthetic_Analysis_in_a_Postmodern_Perspective

4. The sixty-four arts of the kama sutra – She Who Is Art, http://www.shewhoisart.com/blog/2017/5/11/the-sixty-four-arts-of-the-kama-sutra

5. 64 arts of Kamasutra including mlecchita vikalpa (cryptography of mleccha, meluhha), http://bharatkalyan97.blogspot.com/2014/02/64-arts-of-kamasutra-including.html

6. Kama Sutra, a Pandora’s Box of evils?, https://www.ijssl.latticescipub.com/wp-content/uploads/papers/v3i2/B1091123223.pdf

7. Chronicles from the Margins: Emotions, Sexuality, and Courtesans in Early Modern India, https://www.ajouronline.com/index.php/AJHSS/article/download/4599/2540

8. The ‘Kamasutra’ Is As Much About Politics As It Is About Sex – Conceptions Review, https://conceptionsreview.com/the-kamasutra-is-as-much-about-politics-as-it-is-about-sex/

9. Finding Meanings in The Kamasutra – RESEARCH REVIEW International Journal of Multidisciplinary, https://old.rrjournals.com/wp-content/uploads/2020/09/1234-1237_RRIJM180310249.pdf

10. The Kama Sutra (Book Seven: Erotic Esoterica) – Mahavidya, https://mahavidya.ca/2016/04/26/the-kama-sutra-book-seven-erotic-esoterica/

11. 2 The Influence of the Arthashastra on the Kamasutra – De Gruyter Brill, https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.12987/9780300235234-006/html?lang=en

12. A Study In Vatsyayana’s Kamasutra, https://ia800806.us.archive.org/15/items/in.ernet.dli.2015.459776/2015.459776.A-Study_text.pdf

13. Arthashastra – Origin, Tradition and Veneration – Indica Today, https://www.indica.today/long-reads/arthashastra-origin-tradition-and-veneration/

14. The Two Worlds of Arthashastra & Kamasutra | by Tejaswi Singh – Medium, https://medium.com/@tejaswisingh.144/the-two-worlds-of-arthashastra-kamasutra-4da5ba61c5bb

15. The Courtesan: An Erotic Actress of Love – National Journal of Hindi & Sanskrit Research, https://sanskritarticle.com/wp-content/uploads/19-46-Sangeeta.Karmakar.pdf