ഭാരതീയ കാവ്യശാസ്ത്രം കേവലം സ്വതന്ത്രമായ ഒരു ശാഖയല്ലെന്നും അത് വ്യാകരണം, ന്യായം (Logic), മീമാംസ തുടങ്ങിയ ദർശനങ്ങളുമായി ആഴത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്നും പി.വി.കാനെ നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്(History of Sanskrit Poetics). ഓരോരുത്തരും രാഷ്ട്രീയ സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ വക്താക്കൾ ആയിരുന്നു.ഭാമഹൻ  ബുദ്ധമതവിശ്വാസിയാണെന്ന വാദത്തെ കാനെ ചർച്ച ചെയ്യുന്നുണ്ട്.[992-1004].ധർമ്മകീർത്തിയും ബൗദ്ധപാരമ്പര്യക്കാരനാണ്.ഭട്ടനായകൻ തന്റെ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കാൻ സാഖ്യദർശനത്തെയാണ് പ്രധാനമായും അവലംബിച്ചത്.’വ്യക്തിവിവേകം’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലൂടെ ആനന്ദവർദ്ധനന്റെ ധ്വനി സിദ്ധാന്തത്തെ എതിർത്ത മഹിമഭട്ടൻ ന്യായദർശനത്തിൽ (Logic) ഉറച്ചുനിന്നാണ് സംസാരിച്ചത്.ധ്വനി സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവായ ആനന്ദവർദ്ധനൻ വ്യാകരണദർശനത്തിലെ (Grammar/Philosophy of Language) ‘സ്ഫോട’ സിദ്ധാന്തത്തെയാണ് തന്റെ അടിത്തറയായി സ്വീകരിച്ചത്.ശബ്ദ ബ്രഹ്മവാദം അവതരിപ്പിച്ച ഭർതൃഹരിയുടെ അടിസ്ഥാനനിലപാട് അദ്വൈതസിദ്ധാന്തം തന്നെയാണ്.കാശ്മീരി ശൈവ ദാർശനികനായ അഭിനവഗുപ്തൻ പ്രത്യഭിജ്ഞാദർശനത്തെ (Pratyabhijna School of Shaivism) കാവ്യശാസ്ത്രവുമായി സമന്വയിപ്പിച്ചു.കാശ്മീരി ശൈവാദ്വൈതം അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം തന്നെയെന്ന് നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.( ജി.ടി. ദേശ്പാണ്ഡെ, അഭിനവ ഗുപ്തൻ എന്ന പുസ്തകം കാണുക.)ശങ്കുകൻ ന്യായദർശനത്തിൽ (Nyaya/Logic) അധിഷ്ഠിതമായ ‘അനുമിതിവാദം’ അവതരിപ്പിച്ചു.’ദശരൂപക’ത്തിന്റെ കർത്താവായ ധനഞ്ജയനും അതിന്റെ വ്യാഖ്യാതാവായ ധനികനും അഭിനവഗുപ്തന്റെ സിദ്ധാന്തങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ നിലപാടുകൾ സ്വീകരിച്ചവരാണ്. ഇവർ ധ്വനി സിദ്ധാന്തത്തെ അംഗീകരിക്കുന്നതിനേക്കാൾ ഭരതന്റെ നാട്യശാസ്ത്ര പാരമ്പര്യത്തിലും തർക്കശാസ്ത്രപരമായ (Logic) വിശകലനങ്ങളിലുമാണ് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചത് ……..