സംഗ്രഹം

മലയാളിയുടെ വിനോദശീലങ്ങളിൽ റീൽസുകൾ വരുത്തിയ വലിയ മാറ്റങ്ങളെയാണ് ഈ പഠനം പ്രധാനമായും വിശകലനം ചെയ്യുന്നത്. ടെലിവിഷൻ പോലുള്ള ദീർഘനേരത്തെ കാഴ്ചകളിൽ നിന്ന് മാറി, ചുരുങ്ങിയ സമയത്തിനുള്ളിൽ ആസ്വദിക്കാവുന്ന ‘സൂക്ഷ്മ-വിനോദങ്ങളിലേക്ക്’ മലയാളി ആസ്വാദകർ വഴിമാറുന്ന പ്രവണത ഇവിടെ ചർച്ചചെയ്യുന്നു. സൈബർ നരവംശശാസ്ത്രത്തിന്റെയും സാംസ്കാരിക പഠനങ്ങളുടെയും കാഴ്ചപ്പാടിലൂടെ, റീൽസ് നിർമ്മിക്കുന്നവരും അവ കാണുന്നവരും തമ്മിലുള്ള മാനസികമായ ബന്ധത്തെയും ഈ മാധ്യമരൂപം മലയാളിയുടെ സ്വത്വത്തിലും വൈകാരികതയിലും എത്തരത്തിലുള്ള സ്വാധീനമാണ് ചെലുത്തുന്നത് എന്നും ഇതിൽ വിശദീകരിക്കുന്നു.

താക്കോൽവാക്കുകൾ: റീൽസ് സംസ്കാരം, ശ്രദ്ധാ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, അതിയാഥാർത്ഥ്യം, പ്രകടനപരത.

ആമുഖം
കഴിഞ്ഞ പത്ത് വർഷത്തിനിടെ മലയാളിയുടെ മാധ്യമ ഉപഭോഗശീലങ്ങളിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങളാണ് ഉണ്ടായത്. എൺപതുകളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും ദൂരദർശനിലെ കാഴ്ചകളിൽ നിന്നും സ്വകാര്യ ചാനലുകളിലൂടെ മലയാളിയുടെ ദൃശ്യസംസ്കാരം വളർന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് സ്മാർട്ട്‌ഫോണിലെ ചെറിയ സ്ക്രീനുകളിലേക്ക് അത് ചുരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്ന് ആസ്വദിച്ചിരുന്ന കാഴ്ചകളിൽ നിന്ന് വ്യക്തിഗതമായ കാഴ്ചയിലേക്കുള്ള ഈ മാറ്റം ആഴത്തിലുള്ള സാംസ്കാരിക പരിവർത്തനമാണ്. മണിക്കൂറുകൾ നീളുന്ന ആഖ്യാനങ്ങളിൽ നിന്ന് മാറി വെറും 15 മുതൽ 60 സെക്കൻഡ് വരെയുള്ള ‘റീൽസുകളിലേക്കും’ ‘ഷോർട്സുകളിലേക്കും’ മലയാളി ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നു. അത് അവരുടെ ശ്രദ്ധാശേഷിയെയും ചിന്താരീതിയെയും എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു എന്നത് ഗൗരവകരമായ പഠനമർഹിക്കുന്നു. സോഷ്യൽ മീഡിയ അൽഗോരിതങ്ങൾ നിർണ്ണയിക്കുന്ന ‘റീച്ചും’ ‘വ്യൂസും’ മലയാളിയുടെ മാനസികാവസ്ഥയുടെയും സാംസ്കാരിക താല്പര്യങ്ങളുടെയും പ്രതിഫലനമായാണ് ഈ പഠനം വിലയിരുത്തുന്നത്.
ഗുണാത്മക ഗവേഷണ രീതിശാസ്ത്രമാണ് ഈ പഠനത്തിനായി സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. വിവരശേഖരണത്തിനും വിശകലനത്തിനുമായി സൈബർ എത്‌നോഗ്രാഫി, ചിഹ്നവിജ്ഞാനീയ വിശകലനം, ഉള്ളടക്ക വിശകലനം എന്നീ രീതികളും ഉപയോഗിക്കുന്നു. 2026 ജനുവരി 1 മുതൽ മാർച്ച് 31 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വൈറലായ 50 റീൽസുകളെയാണ് പഠനവിധേയമാക്കിയിരിക്കുന്നത്. സോഷ്യൽ മീഡിയ അൽഗോരിതത്തിന്റെ പക്ഷപാതം ഒഴിവാക്കാൻ പുതിയ പ്രൊഫൈലുകൾ വഴിയാണ് വിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ചത്. ശേഖരിച്ച വീഡിയോകളെ നൊസ്റ്റാൾജിയ, ട്രോളുകൾ, ഫാഷൻ, സാമൂഹിക വിഷയങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ തരംതിരിക്കുകയും അവയിലെ ദൃശ്യങ്ങൾ, സംഗീതം, വസ്ത്രധാരണം തുടങ്ങിയവയെ ചിഹ്നങ്ങളായി കണ്ട് വിശകലനം ചെയ്തു. കുറഞ്ഞത് അഞ്ച് ലക്ഷത്തിന് മുകളിൽ കാഴ്ചക്കാരുള്ള വീഡിയോകൾ മാത്രം തിരഞ്ഞെടുത്തതിലൂടെ മലയാളിയുടെ പൊതുവായ ആസ്വാദന രീതികളെ കൃത്യമായി പ്രതിനിധീകരിക്കാൻ ഈ പഠനത്തിലൂടെ സാധിക്കും.
ശ്രദ്ധാസമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, ഉപയോഗ-സംതൃപ്തി സിദ്ധാന്തം, അതിയാഥാർത്ഥ്യം എന്നീ മൂന്ന് മാധ്യമ സിദ്ധാന്തങ്ങളെ ആധാരമാക്കിയാണ് ഈ പഠനം നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്. റീൽസുകൾ എങ്ങനെ പ്രേക്ഷകന്റെ ശ്രദ്ധയെ സെക്കന്റുകൾക്കുള്ളിൽ പിടിച്ചെടുക്കുന്നു എന്ന് തോമസ് ഡാവൻപോർട്ടിന്റെ ശ്രദ്ധാ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ എന്ന സിദ്ധാന്തത്തിലൂടെ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു.1 മാധ്യമങ്ങൾ പ്രേക്ഷകരെ സ്വാധീനിക്കുന്നതിനേക്കാൾ, പ്രേക്ഷകർ തങ്ങളുടെ വിനോദത്തിനും മാനസിക സംതൃപ്തിക്കുമായി മാധ്യമങ്ങളെ ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്ന എലിയു കാറ്റ്സിന്റെ ഉപയോഗ-സംതൃപ്തി സിദ്ധാന്തവും ഇവിടെ പ്രസക്തമാണ്.2 കൂടാതെ, ജീൻ ബോഡ്രിലാഡ് മുന്നോട്ടുവെച്ച അതിയാഥാർത്ഥ്യം എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിലൂടെ ഫിൽറ്ററുകളും എഡിറ്റിംഗും ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന കൃത്രിമ ലോകം മലയാളിയുടെ യഥാർത്ഥ ജീവിത സങ്കൽപ്പങ്ങളെ എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു3 എന്നും ഇതിൽ വിശദീകരിക്കുന്നു.

ആസ്വാദന രീതികളിലെ പുതിയപ്രവണതകൾ

ഏതൊക്കെ തരം റീൽസുകൾക്കാണ് മലയാളികൾക്കിടയിൽ കൂടുതൽ റീച്ച് ലഭിക്കുന്നത് എന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മലയാളിയുടെ മാനസികാവസ്ഥയെ തരംതിരിക്കാവുന്നതാണ്. മലയാളിയുടെ സാമൂഹിക മനഃശാസ്ത്രത്തിൽ ഗൃഹാതുരതയ്ക്ക് വലിയ സ്ഥാനമുണ്ട്. എന്നാൽ സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ ഈ വികാരം ഒരു കച്ചവടച്ചരക്കായി മാറിയിരിക്കുന്നു. നാട്ടിൻപുറത്തെ ചായക്കടകൾ, ഓടുമേഞ്ഞ വീടുകൾ, തൊണ്ണൂറുകളിലെ സിനിമാ സംഗീതം എന്നിങ്ങനെ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ പഴയകാല ഓർമ്മകളെ ഡിജിറ്റൽ രൂപത്തിലാക്കി, അൽഗോരിതങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനെയാണ് ‘ഗൃഹാതുരതയുടെ വിൽപന’ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
90-കളിലെ മോഹൻലാൽ-മമ്മൂട്ടി സിനിമകളിലെ മാസ് ഡയലോഗുകൾക്ക് പശ്ചാത്തലത്തിൽ ആധുനിക സംഗീതം നൽകി നിർമ്മിക്കുന്ന സ്ലോ-മോഷൻ വീഡിയോകൾ ഇതിന് മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. പഴയകാലത്തെ കഷ്ടപ്പാടുകളെ ഒഴിവാക്കി, അതിലെ ഭംഗിയുള്ള വശങ്ങളെ മാത്രം എഡിറ്റിംഗിലൂടെയും ഫിൽറ്ററുകളിലൂടെയും മിനുക്കിയെടുക്കുന്നു. അതിവേഗം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഇന്നത്തെ തിരക്കുപിടിച്ച നഗരജീവിതത്തിൽ നിന്നും, സാമ്പത്തിക-സാമൂഹിക സമ്മർദ്ദങ്ങളിൽ നിന്നും രക്ഷപെടാൻ മലയാളി ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഈ റീൽസുകൾ കാണുമ്പോൾ താൻ പഴയ ആ ‘സുവർണ്ണകാലത്തേക്ക്’ താൽക്കാലികമായി മടങ്ങുന്നു എന്ന തോന്നൽ കാഴ്ച്ചക്കാർക്ക് ലഭിക്കുന്നു.
യഥാർത്ഥത്തിൽ മലയാളി ഇന്ന് അനുഭവിക്കുന്ന അരക്ഷിതാവസ്ഥയെ മറികടക്കാൻ ഇത്തരം വീഡിയോകൾക്ക് കഴിയുന്നു. പഴയ ഗ്രാമീണ വിശുദ്ധിയും നിഷ്കളങ്കതയും ഇപ്പോഴും എവിടെയോ ഉണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കാനാണ് മലയാളി ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. ഈ ആഗ്രഹത്തെയാണ് റീൽസ് നിർമ്മാതാക്കളും അൽഗോരിതങ്ങളും ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നത്.
പരമ്പരാഗത മാധ്യമങ്ങൾ ‘അധികാര കേന്ദ്രമായി’ പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനാൽ സാധാരണക്കാരുടെ കഴിവുകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കാൻ വലിയ പ്രതിബന്ധങ്ങൾ നേരിടേണ്ടി വന്നിരുന്നു. സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെ വരവോടെ മാധ്യമലോകത്തെ ഉച്ചനീചത്വങ്ങൾ ഇല്ലാതാവുകയും സാങ്കേതികവിദ്യ ജനകീയമാവുകയും ചെയ്തു. പരമ്പരാഗത മാധ്യമങ്ങളിലെ പ്രേക്ഷകൻ വെറും ‘കാണികൾ’ മാത്രമായിരുന്നു. എന്നാൽ സ്മാർട്ട്‌ഫോണിൻ്റെയും റീൽസ് സംസ്കാരത്തിന്റെയും വരവോടെ മലയാളി സ്വന്തം ഉള്ളടക്കം നിർമ്മിക്കുന്ന നിലയിലേക്ക് പരിണമിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ മാറ്റം വ്യക്തികൾ തങ്ങളുടെ സ്വത്വത്തെ ഡിജിറ്റൽ ഇടങ്ങളിൽ നിരന്തരം പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും അതിലൂടെ സാമൂഹിക അംഗീകാരം തേടുകയും ചെയ്യുന്ന ‘പ്രകടനപരത’ എന്ന സാംസ്കാരിക പ്രതിഭാസത്തിന് വഴിതെളിച്ചു.
ഓരോ വ്യക്തിയും താൻ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ എങ്ങനെ കാണപ്പെടണമെന്ന് സ്വയം തീരുമാനിക്കുകയും അതിനായി ഡിജിറ്റൽ ഇടങ്ങളിൽ ഒരു ‘സ്വത്വം’ നിർമ്മിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വീട്ടമ്മമാർ, തൊഴിലാളികൾ, വിദ്യാർത്ഥികൾ തുടങ്ങിയവർ റീൽസിലൂടെ തങ്ങളുടെ കലാപരമായ കഴിവുകൾ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത് ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്.
കുടുംബത്തിലോ ജോലിസ്ഥലത്തോ സമൂഹത്തിലോ അവഗണിക്കപ്പെടുന്ന വ്യക്തികൾക്ക് റീൽസിലെ ‘ലൈക്കുകളും’ ‘കമന്റുകളും’ വലിയൊരു വൈകാരിക പിന്തുണയാണ്. താൻ ചെയ്യുന്ന കാര്യത്തിന് മറ്റുള്ളവർ നൽകുന്ന അംഗീകാരം അവരുടെ ആത്മവിശ്വാസം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. പ്രശസ്തമായ സിനിമാഗാനങ്ങൾക്കോ സംഭാഷണങ്ങൾക്കോ ഒപ്പം ചുണ്ടനക്കി അഭിനയിക്കുമ്പോൾ അവർ തങ്ങൾ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ആ സിനിമാ കഥാപാത്രമായി മാറുകയാണ്. ഇത് അവർക്ക് ഒരുതരം മാനസികോല്ലാസം നൽകുന്നു. അടുക്കളയിലോ തൊഴിലിടത്തോ ഇരുന്നുകൊണ്ട് തന്നെ ഒരാൾക്ക് ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തന്റെ സാന്നിധ്യം അറിയിക്കാം. ഇവിടെ ജാതിയോ മതമോ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതിയോ തടസ്സമാകുന്നില്ല. മലയാളി പൊതുവേ അന്തർമുഖനാണെന്ന ധാരണയെ റീൽസ് സംസ്കാരം തിരുത്തിക്കുറിച്ചു. ഉള്ളിലൊതുക്കിയ ആഗ്രഹങ്ങളും കഴിവുകളും പുറത്തെടുക്കാനുള്ള ഒരു ‘സുരക്ഷിത ഇടമായി’ മലയാളി റീൽസിനെ കാണുന്നു. വീടിന്റെ നാലു ചുവരുകൾക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങിപ്പോയ പലർക്കും തങ്ങളുടെ വ്യക്തിത്വം ലോകത്തിന് മുന്നിൽ പ്രകടിപ്പിക്കാനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗമായും ഇതു മാറി.
റീൽസ് സംസ്കാരത്തിൽ സ്ത്രീ-പുരുഷ പങ്കാളിത്തം വലിയ തോതിലുണ്ടെങ്കിലും, അവർ നിർമ്മിക്കുന്ന ഉള്ളടക്കങ്ങളിലും അതിനോടുള്ള പ്രേക്ഷക പ്രതികരണങ്ങളിലും പ്രകടമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണാം. പുരുഷന്മാർ പലപ്പോഴും രാഷ്ട്രീയ ട്രോളുകൾ, ഹാസ്യം, സാഹസികത എന്നിവയ്ക്ക് മുൻഗണന നൽകുമ്പോൾ സ്ത്രീകൾ കല, പാചകം, ലൈഫ്സ്റ്റൈൽ എന്നിവയിലാണ് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഇതിനേക്കാൾ ഗൗരവകരമായ സംഗതി ഡിജിറ്റൽ ഇടങ്ങളിലെ ‘സൈബർ ബുള്ളിയിംഗ്’ നേരിടുന്നതിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ലിംഗപരമായ വിവേചനമാണ്. പഠനവിധേയമാക്കിയ വീഡിയോകളിൽ, സ്ത്രീകൾ പങ്കുവെക്കുന്ന ഉള്ളടക്കങ്ങളിലെ കമന്റ് ബോക്സുകളിൽ അവരുടെ വസ്ത്രധാരണത്തെയും ശരീരഭാഷയെയും സദാചാരപരമായി വിചാരണ ചെയ്യുന്ന പ്രവണത കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നു. പുരുഷന്മാർക്കെതിരെ രാഷ്ട്രീയപരമായ വിയോജിപ്പുകൾ ഉയരുമ്പോൾ, സ്ത്രീകൾക്കെതിരെ അത് പലപ്പോഴും വ്യക്തിപരമായ അധിക്ഷേപങ്ങളായും സൈബർ ആക്രമണങ്ങളായും മാറുന്നു. ഇത് മലയാളിയുടെ പൊതുബോധത്തിൽ ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്ന ലിംഗാധിപത്യ മനോഭാവം ഡിജിറ്റൽ ഇടങ്ങളിലേക്ക് പറിച്ചുനടപ്പെട്ടതിന്റെ തെളിവാണ്.
റീൽസ് സംസ്കാരം മലയാള ഭാഷാപ്രയോഗങ്ങളിൽ വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങളാണ് വരുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ദീർഘമായ സംഭാഷണങ്ങളെക്കാൾ ചെറിയ പ്രയോഗങ്ങൾക്കും ഹാഷ്‌ടാഗുകൾക്കും വലിയ സ്വീകാര്യത ലഭിക്കുന്നു. ക്രിഞ്ച്, വൈബ്, റീച്ച്, എക്സ്പോസ്ഡ് തുടങ്ങിയ ഇംഗ്ലീഷ് പദങ്ങൾ മലയാളത്തിന്റെ ദൈനംദിന വ്യവഹാരങ്ങളിലേക്ക് അനായാസം കടന്നുവരുന്നു. വിവിധ ദേശങ്ങളിലെ പ്രാദേശിക ശൈലികളും റീൽസുകളിലൂടെ പൊതുധാരയിലേക്ക് എത്തുകയും അവ സാംസ്കാരിക അടയാളങ്ങളായി മാറുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, തൃശ്ശൂർ, കണ്ണൂർ, തിരുവനന്തപുരം ശൈലികൾ ബോധപൂർവ്വം ഉപയോഗിക്കുന്നതിലൂടെ ഒരുതരം ‘പ്രാദേശിക സ്വത്വം’ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ വീഡിയോ നിർമ്മാതാക്കൾ ശ്രമിക്കുന്നു. അക്ഷരശുദ്ധിയേക്കാൾ പ്രകടനപരതയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ഈ ‘ഡിജിറ്റൽ മലയാളം’, പരമ്പരാഗതമായ ഭാഷാശൈലികളെ അപ്രസക്തമാക്കുകയും കൂടുതൽ ജനകീയവും സങ്കരവുമായ ഒരു വിനിമയ രീതിക്ക് രൂപം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
റീൽസ് സംസ്കാരത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ‘റീച്ച്’ ലഭിക്കുന്ന ഒന്നാണ് ‘ക്രിഞ്ച്’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഉള്ളടക്കങ്ങൾ. കലാമൂല്യമില്ലാത്തതോ, അരോചകമോ, അസ്വാഭാവികമോ ആയ പ്രകടനങ്ങൾ ബോധപൂർവ്വം ആസ്വദിക്കുകയും എന്നാൽ അവയെ പരിഹസിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു സവിശേഷ രീതിയെ ആണ് ഇങ്ങനെ വിളിക്കുന്നത്. ഇവിടെ മലയാളി ഒരുതരം ‘ഹേറ്റ്-വാച്ചിംഗ്’ രീതിയാണ് പിന്തുടരുന്നത്. മറ്റൊരാളുടെ പോരായ്മകളെയും വൈകല്യങ്ങളെയും ട്രോളുകളിലൂടെയും നെഗറ്റീവ് കമന്റുകളിലൂടെയും പരിഹസിക്കുമ്പോൾ, പ്രേക്ഷകന് താൻ അവരേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനാണെന്ന ഒരുതരം മാനസികമായ മേധാവിത്വം ലഭിക്കുന്നു. സ്വന്തം ജീവിതത്തിലെ നിരാശതയും അപകർഷതയും മറികടക്കാൻ മറ്റൊരാളെ പരിഹാസപാത്രമാക്കുന്ന ഈ ‘സാഡിസ്റ്റിക്’ മാനസികാവസ്ഥയെ സോഷ്യൽ മീഡിയ അൽഗോരിതങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു. ഇത്തരം വീഡിയോകൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന വിയോജിപ്പുകളെയും പരിഹാസങ്ങളെയും ‘എൻഗേജ്മെന്റ്’ ആയി കണക്കാക്കി അൽഗോരിതം അവയെ വീണ്ടും വൈറലാക്കുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, ഗുണപരമായ ഉള്ളടക്കത്തേക്കാൾ പരിഹസിക്കാനുള്ള മലയാളിയുടെ ഈ പ്രവണതയാണ് പലപ്പോഴും ഡിജിറ്റൽ ഇടങ്ങളിലെ ട്രെൻഡുകളെ നിശ്ചയിക്കുന്നത്.
മലയാളിയുടെ മാധ്യമ ശീലങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ജനപ്രിയമായ മറ്റൊരു മേഖലയാണ് ലഘുദൃശ്യങ്ങളിലൂടെയുള്ള ഹാസ്യവും സാമൂഹിക വിമർശനവും. ദീർഘ പ്രസംഗങ്ങളോ ലേഖനങ്ങളോ വഴി ആശയങ്ങൾ ഗ്രഹിക്കുന്നതിനേക്കാൾ ലളിതമായ തമാശകളിലൂടെ കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ആധുനിക മലയാളി ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. രാഷ്ട്രീയ സംഭവവികാസങ്ങൾ, കുടുംബബന്ധങ്ങളിലെ രസകരമായ നിമിഷങ്ങൾ, ഓഫീസ് ജീവിതത്തിലെ സമ്മർദ്ദങ്ങൾ എന്നിവയെ 30 മുതൽ 60 സെക്കൻഡ് വരെയുള്ള വീഡിയോകളിലൂടെ അവതരിപ്പിക്കുമ്പോൾ അതിന് വലിയ തോതിൽ ജനപ്രീതി ലഭിക്കുന്നു. മലയാളിയുടെ ഉയർന്ന രാഷ്ട്രീയ സാക്ഷരതയും വിമർശന ബുദ്ധിയുമാണ് ഇത്തരം വീഡിയോകളുടെ വിജയത്തിന് പിന്നിലെ പ്രധാന ഘടകം. ഗൗരവകരമായ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളെപ്പോലും ഹാസ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത് ഒരുതരം ‘സ്ട്രെസ്സ് റിലീഫ്’ ആയി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ദൈനംദിന ജീവിതത്തിലെ കഷ്ടപ്പാടുകളെയും വിരസതയെയും മറികടക്കാൻ ഇത്തരം സൂക്ഷ്മ-ഹാസ്യങ്ങൾ മലയാളിയെ സഹായിക്കും. കുറഞ്ഞ സമയത്തിനുള്ളിൽ വലിയ ആശയങ്ങൾ സംവേദനം ചെയ്യാനുള്ള കഴിവും താല്പര്യവുമാണ് ഈ വിഭാഗത്തിലെ റീൽസുകളുടെ വർദ്ധിച്ച ‘റീച്ചിന്’ ആധാരം.
ഉത്തരാധുനിക കാലത്തെ ദൃശ്യസംസ്കാരം മലയാളിയുടെ പരമ്പരാഗത സൗന്ദര്യ സങ്കൽപ്പങ്ങളെ വലിയ രീതിയിൽ പുനർനിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ നൽകുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന ഫിൽറ്ററുകളും എഡിറ്റിംഗ് ടൂളുകളും ഉപയോഗിച്ച് തങ്ങളുടെ രൂപത്തെ കൂടുതൽ ആകർഷകമാക്കാൻ ഓരോരുത്തരും ശ്രമിക്കുന്നു. സിനിമയും ടെലിവിഷൻ സീരിയലുകളും കാലങ്ങളായി മലയാളിയുടെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ചുവെച്ച ‘വെളുത്തതും മെലിഞ്ഞതുമായ’ ശരീരമാണ് യഥാർത്ഥ സൗന്ദര്യമെന്ന ധാരണയെ ഈ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ കൂടുതൽ ബലപ്പെടുത്തുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. യഥാർത്ഥ ജീവിതത്തിലെ ശാരീരിക പ്രത്യേകതകളെ മറച്ചുവെച്ച്, കൃത്രിമമായി നിർമ്മിച്ചെടുക്കുന്ന ഈ ‘അതിയാഥാർത്ഥ്യം’ യുവാക്കളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് പെൺകുട്ടികളിൽ വലിയ രീതിയിലുള്ള മാനസിക സമ്മർദ്ദത്തിന് കാരണമാകുന്നുണ്ട്. സ്വന്തം ശരീരത്തെക്കുറിച്ച് അനാവശ്യമായ ഉത്കണ്ഠകൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ‘ബോഡി ഡിസ്‌മോർഫിയ’ പോലുള്ള അവസ്ഥകളിലേക്ക് ഇത് പലരെയും നയിക്കുന്നു.4 ഡിജിറ്റൽ ലോകത്തെ ഈ കൃത്രിമ സൗന്ദര്യവുമായി തങ്ങളെത്തന്നെ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നത് മലയാളിയുടെ സ്വാഭാവികമായ ആത്മവിശ്വാസത്തെയും സ്വത്വബോധത്തെയും പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നു എന്നതാണ് ഈ പഠനത്തിലെ ഗൗരവകരമായ ഒരു കണ്ടെത്തൽ.
സോഷ്യൽ മീഡിയ അൽഗോരിതങ്ങൾ ഓരോ വ്യക്തിയുടെയും താല്പര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉള്ളടക്കങ്ങൾ മാത്രം നൽകാനാണ് ശ്രമിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ ഫലമായി പ്രേക്ഷകൻ താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ആശയങ്ങൾ മാത്രം അടങ്ങിയ ഒരു ‘ഫിൽറ്റർ ബബിളിനുള്ളിൽ’ കുടുങ്ങിപ്പോകുന്നു. ഒരു മലയാളി പ്രേക്ഷകൻ തന്റെ രാഷ്ട്രീയമോ സാമൂഹികമോ ആയ നിലപാടുകൾക്ക് അനുയോജ്യമായ റീൽസുകൾ കാണുമ്പോൾ, അൽഗോരിതം അത്തരം വീഡിയോകൾ മാത്രം വീണ്ടും വീണ്ടും അയാളുടെ സ്ക്രീനിൽ എത്തിക്കുന്നു. ഇത് ഒരു ‘എക്കോ ചേംബർ’ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അതായത്, തന്റെ ചിന്താഗതികൾ ശരിയാണെന്ന് സ്ഥാപിക്കുന്ന അഭിപ്രായങ്ങൾ മാത്രം നിരന്തരം കേൾക്കുകയും വിരുദ്ധമായ അഭിപ്രായങ്ങൾ സ്ക്രീനിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് വിശാലമായ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക കാഴ്ചപ്പാടുകളെ ചുരുക്കാനും സംവാദങ്ങൾക്കുള്ള സാധ്യത ഇല്ലാതാക്കാനും കാരണമാകുന്നുണ്ട്. വിഭിന്നമായ ആശയങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതിന് പകരം സ്വന്തം മുൻധാരണകളെ ശരിവെക്കുന്ന ദൃശ്യാനുഭവങ്ങളിൽ മാത്രം തളച്ചിടപ്പെടുന്നു എന്നത് ഈ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വലിയൊരു പോരായ്മയാണ്.
റീൽസ് സംസ്കാരം എല്ലാ പ്രായക്കാരെയും സ്വാധീനിക്കുന്നത് ഒരുപോലെയല്ല. ഓരോ പ്രായപരിധിയിലുള്ളവരിലും ഇത് വ്യത്യസ്തമായ മനഃശാസ്ത്രപരമായ ചലനങ്ങളാണ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്. കുട്ടികളിലും കൗമാരക്കാരിലും അറ്റൻഷൻ ഡെഫിസിറ്റ്, അനുകരണഭ്രമം എന്നീ അപകടകരമായ വെല്ലുവിളികളിൽ ഏർപ്പെടാനുള്ള പ്രവണത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ യുവാക്കളിൽ തങ്ങളുടെ സ്വത്വത്തെ പ്രദർശിപ്പിക്കാനും കരിയർ കെട്ടിപ്പടുക്കാനും, സമകാലിക ട്രെൻഡുകൾക്കൊപ്പം സഞ്ചരിക്കാനുമുള്ള ഇടമായാണ് റീൽസിനെ കാണുന്നത്. ഇതിന് പലപ്പോഴും താരതമ്യങ്ങൾക്കും മാനസിക സമ്മർദ്ദങ്ങൾക്കും വഴിവെക്കുന്നു. മധ്യവയസ്കരിലും പ്രായമായവരിലും റീൽസ് ഒറ്റപ്പെടലിൽ നിന്നുള്ള മോചനത്തിനുള്ള മാർഗ്ഗമാണ്. കുടുംബാംഗങ്ങളുമായി ആശയവിനിമയം നടത്താനും, പഴയകാല ഓർമ്മകൾ പങ്കുവെക്കാനും അവർ ഈ മാധ്യമത്തെ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ പ്രായത്തിനനുസരിച്ച് റീൽസ് ഉപഭോഗത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളും രീതികളും മാറുന്നു എന്നത് ‘മലയാളി മാനസികാവസ്ഥ’ എന്ന പൊതുവായ കാഴ്ച്ചപ്പാടിനെ കൂടുതൽ കൃത്യമായി തരംതിരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
റീൽസ് സംസ്കാരത്തിന് ദോഷവശങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, വിജ്ഞാന വ്യാപനത്തിനും സാമൂഹിക മാറ്റത്തിനുമുള്ള ശക്തമായ ഒരു ഉപാധിയായി ഇത് മാറുന്നുണ്ട്. ദീർഘമായ ക്ലാസ്സുകളോ പുസ്തകങ്ങളോ വായിക്കാൻ സമയമില്ലാത്ത ആധുനിക മലയാളിക്ക്, സങ്കീർണ്ണമായ വിഷയങ്ങൾ ലളിതമായ രൂപത്തിൽ ലഭിക്കുന്നത് വലിയൊരു നേട്ടമാണ്. ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം, നിയമ അവബോധം, സാങ്കേതിക വിദ്യ, പാചകം, കൃഷി തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിദഗ്ധർ നൽകുന്ന 60 സെക്കൻഡ് ടിപ്സുകൾക്ക് വലിയ സ്വീകാര്യത ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ, സാമൂഹിക തിന്മകൾക്കെതിരെയും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനായും റീൽസുകൾ വഴി നടത്തുന്ന ബോധവൽക്കരണ ക്യാമ്പയിനുകൾ നിമിഷനേരം കൊണ്ട് ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളിലേക്ക് എത്തുന്നു. ഇത്തരം ഗുണപരമായ ഉപയോഗങ്ങൾ റീൽസ് സാങ്കേതികവിദ്യയെ ഒരു വിനോദോപാധി എന്നതിലുപരി, ഒരു വിദ്യാഭ്യാസ മാധ്യമം എന്ന നിലയിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നു.
റീൽസ് സംസ്കാരത്തിന്റെ വ്യാപനത്തോടെ വ്യക്തികളുടെ സ്വകാര്യ ഇടങ്ങളും പൊതു ഇടങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അതിർവരമ്പുകൾ കുറഞ്ഞു വരികയാണ്. സാധാരണക്കാർ തങ്ങളുടെ വീടിന്റെ ഉൾഭാഗങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് അടുക്കളയോ കിടപ്പുമുറിയോ പശ്ചാത്തലമാക്കി വീഡിയോകൾ ചെയ്യുമ്പോൾ അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ സ്വന്തം സ്വകാര്യതയെ ഡിജിറ്റൽ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തുറന്നു വെക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഇത് പലപ്പോഴും സൈബർ കുറ്റവാളികൾക്ക് വ്യക്തിഗത വിവരങ്ങൾ ചോർത്താനുള്ള എളുപ്പവഴിയായി മാറുന്നു. സ്ക്രീനിൽ മിന്നിമറയുന്ന വീടിന്റെ ലൊക്കേഷൻ, കുട്ടികളുടെ സാന്നിധ്യം, ജീവിതസാഹചര്യങ്ങൾ എന്നിവ പിൽക്കാലത്ത് സൈബർ ബുള്ളിയിംഗിനോ വ്യക്തിഹത്യയ്ക്കോ കാരണമായേക്കാം. ‘പ്രകടനപരത’ എന്ന ആവേശത്തിൽ സ്വന്തം സുരക്ഷയെയും സ്വകാര്യതയെയും അവഗണിച്ചുകൊണ്ട് ഡിജിറ്റൽ ഇടങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത് മലയാളി സമൂഹത്തിൽ പുതിയൊരു സുരക്ഷാ പ്രതിസന്ധി സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്.

ഉപസംഹാരം
മലയാളിയുടെ മാധ്യമ ശീലങ്ങളിൽ മാറ്റം സാംസ്കാരികവും മാനസികവുമായ പരിവർത്തനമാണ് റീൽസ് വരുത്തിയത്. ഗൃഹാതുരതയെ മുറുകെ പിടിക്കുകയും പുതിയ ട്രെൻഡുകൾക്കൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മലയാളിയുടെ വൈരുദ്ധ്യാത്മകമായ മാനസികാവസ്ഥയെയാണ് റീൽസ് സംസ്കാരം അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്. ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം പോലുള്ള പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളുടെ അൽഗോരിതങ്ങൾ ഈ സ്വഭാവത്തെ തിരിച്ചറിയുകയും അവരെ നിരന്തരം സ്ക്രീനുകളിലേക്ക് തളച്ചിടുകയും ചെയ്യുന്നു. കലയുടെ ജനാധിപത്യവൽക്കരണം സാധ്യമാകുന്നുണ്ടെങ്കിലും ദീർഘനേരം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാനുള്ള മനുഷ്യന്റെ ശേഷിയെയും ആഴത്തിലുള്ള വായനാശീലത്തെയും ഇത് ദോഷകരമായി ബാധിക്കുന്നു. വിനോദത്തിനപ്പുറം, സ്വത്വ നിർമ്മിതിയിലും സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളിലും വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്ന ഈ ‘മൈക്രോ-വീഡിയോ’ സംസ്കാരം വരുംകാലങ്ങളിൽ സാംസ്കാരിക പഠനങ്ങളിലെ ഏറ്റവും പ്രസക്തമായ ഗവേഷണ വിഷയമായി നിലനിൽക്കുമെന്ന് ഉറപ്പാണ്.
അടിക്കുറിപ്പുകൾ
1.”ശ്രദ്ധയുടെ വിപണിയും നിമിഷാർദ്ധങ്ങളിലെ വിനിമയവും: തോമസ് ഡാവൻപോർട്ടിന്റെ ‘അറ്റൻഷൻ ഇക്കോണമി’ റീൽസുകളിൽ പ്രയോഗിക്കുമ്പോൾ.”
2.”മാധ്യമങ്ങളല്ല, പ്രേക്ഷകനാണ് തീരുമാനിക്കുന്നത്: എലിയു കാറ്റ്‌സിന്റെ ‘യൂസസ് ആൻഡ് ഗ്രാറ്റിഫിക്കേഷൻ’ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ പ്രസക്തി.”
3.”യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വെല്ലുന്ന പ്രതിരൂപങ്ങൾ: ബോഡ്രിലാഡിന്റെ ‘അതിയാഥാർത്ഥ്യം’ മലയാളി സൈബർ ഇടങ്ങളിൽ.”
4.”കാഴ്ചയുടെ വക്രീകരണം: സ്വന്തം ശരീരത്തിലെ ചെറിയ പരിമിതികളെ പോലും ഭീമാകാരമായി കാണുന്ന മാനസികാവസ്ഥ.”

ഗ്രന്ഥസൂചി

മലയാളം
അജയ് കുമാർ, വി. ബി. (2018). മലയാള സിനിമ: ചരിത്രവും പരിണാമവും. കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്.
കമല, എസ്. (2020). നവമാധ്യമങ്ങളും മലയാള സാഹിത്യവും. കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്.
ഗോപാലകൃഷ്ണൻ, പി. കെ. (2021). കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ചരിത്രം. കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി.
ജയകൃഷ്ണൻ, സി. (2019). സൈബർ സംസ്കാരം: വിനിമയവും വായനയും. ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്.
സുനിൽ പി. ഇളയിടം. (2017). ദൃശ്യകലകളും സാംസ്കാരിക പഠനവും. ഡി.സി. ബുക്സ്.

English

Baudrillard, J. (1994). Simulacra and simulation (S. F. Glaser, Trans.). University of Michigan Press.
Davenport, T. H., & Beck, J. C. (2001). The attention economy: Understanding the new currency of business. Harvard Business Review Press.
Katz, E., Blumler, J. G., & Gurevitch, M. (1973). Uses and gratifications research. The Public Opinion Quarterly, 37(4), 509–523.
O’Neil, C. (2016). Weapons of math destruction: How big data increases inequality and threatens democracy. Crown Publishing Group.
Miller, D., & Madianou, M. (2012). Migration and new media: Transnational families and polymedia. Routledge.