“മീൻവലയിലെ വെള്ളംപോലെ മനുഷ്യൻ്റെ ഭാഗ്യം,

വെള്ളത്തിലൂടെ വലിക്കുമ്പോളതു വീർക്കുന്നു,

വള്ളത്തിൽനിന്നെടുക്കുമ്പോൾ ചോരുന്നു”

 

പ്ലാറ്റൺ കരാട്ടേയേവിൻ്റെ വാക്കുകൾ ഇങ്ങനെ ! കിളികൾ പാടുന്നപോലെ, താൻ തന്നെ ആണും പെണ്ണുമാവുന്നപോലെ, പഴമനൊരു കൃഷിക്കാരനാവുന്നപോലെ അപരിചിതങ്ങളിൽ അഴകു തെളിയിച്ച് ജി. ഹരികൃഷ്ണനും എഴുതിയിരിക്കുന്നു. അത് ജന്മനാ കിട്ടിയ പാട്ടല്ല; എത്രയോ വർഷങ്ങൾ അനുശീലിച്ച് സ്വാംശീകരിച്ച് മലയാള കവികളിലൂടെ ഇണക്കി ഉണ്ടാക്കിയതാണ് ആ അറിവ്. 

ഇറ്റ് വീഴുക, പൊഴിയുക, നനയുക, വീഴാതെ ഇലകളിൽ തുള്ളികളായി തൂങ്ങുക, ആ തുള്ളികളെ കയ്യിലെടുത്ത് പരിശോധിക്കുക–ഇത് ഹരികൃഷ്ണന് ആനന്ദം. അതുപോലെ ഈ കവിതാനീരൊഴുക്കിൽ കാളിദാസൻ, ശ്രീനാരായണഗുരു, കുമാരനാശാൻ, വിഷ്ണുസഹസ്രനാമകവി, ചങ്ങമ്പുഴ, ആർ. രാമചന്ദ്രൻ, ബാലചന്ദ്രൻ ചുള്ളിക്കാട് തുടങ്ങിയവരൊക്കെ തുള്ളികളായി മാറുന്ന അനുഭവങ്ങൾ നിരവധി. മാത്രമല്ല, ശരിക്കും പ്രപഞ്ചത്തിലുള്ള പല തുള്ളികൾ തൂളിവീഴുന്നതും കാണാം.

 

“തൂളുന്നു മണ്ണിലേയ്ക്കോരോരോ തുള്ളിയുരുകി മാനം,

തിളങ്ങുന്നു തുള്ളികൾ തൊടിയിലെ മരക്കൊമ്പുകളിൽ

തൂളുന്നു തൊട്ടുതൊട്ടു പൊഴിയുമിലകൾക്കുമേൽ”

എന്നും,

“പാടുന്നവൾ പാട്ടുതന്നെയായ്,

ഏതോ കാചത്തിലൂടെ പാഞ്ഞ് കേന്ദ്രിക്കുന്നു ലോകം”

 

എന്നും, ഒക്കെ ഈ കാവ്യത്തിലെ വരികൾ ധാരാളമാകും, ഈ തൂളിപ്പെടൽ ഉദാഹരിക്കാൻ. 

മരണത്തിനു മുൻപിലത്തെ രാത്രി പെറ്റ്യ അനുഭവിച്ച ആ വിചിത്രഗാനാനുഭവവും ഹരിനാമകീർത്തനവും തുടങ്ങി സമസ്ത വ്യക്തി/കലാ അനുഭവങ്ങളും ഇതിലേക്ക് കപ്പംകൊടുത്തിട്ടുണ്ട്, തീർച്ച. സമാധാനം ഇല്ലാത്ത യുദ്ധമായ ജീവിതത്തിൽ, ആ ഒഴുക്കിനെ ഒരു മാത്ര പിടിച്ചുനിർത്തി അടിമുടി പരിശോധിക്കാൻ കവിയ്ക്കു കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. 

സഹ്യൻ്റെ മകനിൽ “മേഘസന്ദേശത്തിലെ അത്ഭുത കലാസൗഭാഗ്യത്തിൻ്റെ ഒരംശം ഉപസ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നു പറയാൻ ഞാൻ ധൈര്യപ്പെടുന്നു” എന്ന് വിമർശകരിലെ കവിയായ കുട്ടികൃഷ്ണമാരാർ കന്നിക്കൊയ്ത്തിൻ്റെ അവതാരികയിൽ എഴുതി. വിനയത്തോടെ അത് ഓർത്തുകൊണ്ട്, ലിയോ ടോൾസ്റ്റോയിയുടെ ആന്തരികത ചുരുക്കി, മിനുക്കി, കെടാവിളക്കായി കത്തിക്കാൻ ഈ കാവ്യത്തിൽ ജി. ഹരികൃഷ്ണനും കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടെന്ന് ഞാനും പറയട്ടെ.  

ഒരു സംശയം മാത്രം – ‘യുദ്ധവും സമാധാനവും’ എന്ന മൂലകൃതി വായിക്കാത്തവർക്ക് ഇത് സഞ്ചാരയോഗ്യമാണോ? ഭാവ, ഭാഷാ സൂക്ഷ്മതയുടെ സൗന്ദര്യം ആനന്ദമായി അവർ ഗ്രഹിക്കുമോ?

ഭാഗവതമാഹാത്മ്യം രണ്ടാം അദ്ധ്യായം 64, 65, 66 ശ്ലോകങ്ങളിൽ നാരദൻ സനകാദികളോട് ചോദിക്കുന്നത് ഭാഗവതത്തിന് വേദോപനിഷത്തുകൾക്ക് ഇല്ലാത്ത കേമത്തം എന്താണ് എന്നാണ്.  

അപ്പോൾ കുമാരന്മാർ പറഞ്ഞു, “വേദങ്ങൾ, ഉപനിഷത്തുകൾ എന്നിവയുടെ അന്തസ്സത്തയിൽ നിന്നാണ് ഭാഗവത കഥകൾ ഉണ്ടായത്. അതിന്റെ ഫലം, അതിന്റെ കേമത്തം വേറെ ആണ്.” വലിയൊരു കലാതത്വമോ  സാഹിത്യ സിദ്ധാന്തമോ ഒക്കെയാണ് അവർ പറയുന്നത് പിന്നെ:

ആമൂലാഗ്രം  രസസ്തിഷ്ഠൻ ആസ്തേ  ന സ്വാദ്യതേ  യഥാ

സംഭൂയ സ പൃഥഗ്ഭൂത: ഫലേ  വിശ്വമനോഹര:                  [ശ്ലോകം 68]

69, 70 ശ്ലോകങ്ങളും വേറെ ഉപമകളിലൂടെ ഇതു വിശദീകരിക്കുന്നു.

പാലിലുള്ള നെയ്യ് കടഞ്ഞ് വേറെ എടുത്താലാണ് ദേവന്മാർക്ക് കൂടി രസവർധനം ആവുന്നത്. പാലിൽ ലയിച്ചു കിടക്കുമ്പോൾ അതിനു സ്വാദില്ല. കരിമ്പിന് അടിമുടി മധുരരസം ആണെങ്കിലും ചക്കിലാട്ടി  കരിമ്പ് നീര് എടുത്ത് ശർക്കര ആക്കിയാലേ രുചി ഉണ്ടാവൂ. ഒരു വൃക്ഷത്തിൽ അടിതൊട്ട് മുടിവരെ രസം ഉണ്ട്; sap എന്ന് നാം വിളിക്കുന്ന പച്ചച്ചറം ഇല്ലേ, അത്. ഒന്ന് ആലോചിച്ചു നോക്കൂ; കൊമ്പുകളിൽ, തടിയിൽ, ഇലകളിൽ, പൂക്കളിൽ എല്ലാം സസ്യരസം വ്യാപിച്ചു  ഞരമ്പുകളിലൂടെ ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ തായ്ത്തടിയോ കൊമ്പോ  ഇലയോ ഒക്കെ ചവച്ചാൽ ചവർപ്പാണ്, കയ്പ്പാണ്, സ്വാദില്ല. അതേ രസം ഒരുമിച്ച് കൂടി ഒരു കായായി, പഴമായി, പൃഥഗ്ഭൂതമായി,  അതായത് വേറൊന്നായി,  ആസ്വദിക്കുമ്പോൾ എന്തു മനോഹരമാണ് !

അതുപോലല്ലേ ഈ കാവ്യവും? അതിബൃഹത്തായ വലിയ ഒരു വൃക്ഷമാണ് ‘യുദ്ധവും സമാധാനവും’. വിദൂരവ്യോമംപോലും മറച്ച് പരന്നു നിൽക്കുന്നു അത്. കയ്പ്പും ചവർപ്പും പുളിപ്പുമൊക്കെ ഉണ്ടാകാം. അതിന്റെ മധുരക്കനിയാണ്  ഹരികൃഷ്ണൻ  നമുക്ക് നൽകുന്നത്. ആസ്വദിക്കാം ആനന്ദത്തോടെ.   

 

( ജി.ഹരികൃഷ്ണൻ്റെ ‘യുദ്ധവും സമാധാനവും: ഒരു ചിന്താ കാവ്യം’ എന്ന കാവ്യത്തിന് എഴുതിയ അവതാരിക)