
അർജ്ജുൻ ഒ.എൻ
Published: 10 January 2026 കവര്സ്റ്റോറി
കേരളത്തിലെ കളിയറിവുകളുടെ ചരിത്രവും രാഷ്ട്രീയവും
കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക ചരിത്രം പരിശോധിക്കുമ്പോള്, ‘കളി’ അഥവാ വിനോദം എന്നത് കേവലമൊരു ഉല്ലാസ ഉപാധി എന്നതിലുപരി, അധികാരബന്ധങ്ങളെയും ജാതിവ്യവസ്ഥയെയും കോളനിവാഴ്ചയെയും പ്രതിരോധങ്ങളെയും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സാംസ്കാരിക വ്യവഹാരമാണെന്ന് കാണാം. കേരളത്തിലെ കായികഭൂപടം രൂപപ്പെട്ടത് ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകള്, കാര്ഷികവൃത്തികള്, ഫ്യൂഡല് വ്യവസ്ഥിതി, യൂറോപ്യന് അധിനിവേശം, മിഷണറി പ്രവര്ത്തനങ്ങള് എന്നിവയുടെ സങ്കീര്ണ്ണമായ ഇടപെടലുകളിലൂടെയാണ്. ഈ പഠനം കേരളത്തിലെ കായികചരിത്രത്തെയും അതിലടങ്ങിയിരിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയത്തെയും, അന്താരാഷ്ട്ര കായികഇനങ്ങള് പ്രാദേശികമായി പരിണമിച്ചതിനെയും കുറിച്ച് വിശകലനം ചെയ്യുന്നു.
I: ഫ്യൂഡല് വ്യവസ്ഥിതിയും ആയോധന രാഷ്ട്രീയവും
കേരളത്തിലെ കായിക പാരമ്പര്യത്തിന്റെ അടിവേരുകള് ചെന്നെത്തുന്നത് ഫ്യൂഡല് കാലഘട്ടത്തിലെ ആയോധന മുറകളിലും കാര്ഷിക അനുഷ്ഠാനങ്ങളിലുമാണ്. ജാതിവ്യവസ്ഥ കൊടികുത്തി നിന്നിരുന്ന കാലഘട്ടത്തില് പലജാതി വിഭാഗങ്ങള്ക്കും ശരീരം എന്നത് അക്കാലത്ത് ഒരു വ്യക്തിഗത സ്വത്തെന്നതിലുപരി, നാടുവാഴികള്ക്കും രാജാക്കന്മാര്ക്കും വേണ്ടി യുദ്ധം ചെയ്യാന് സജ്ജമാക്കി നിര്ത്തേണ്ട ഒരു രാഷ്ട്രീയ ഉപകരണമായിരുന്നു.
1.1 കളരിപ്പയറ്റും അധിനിവേശ വിരുദ്ധ രാഷ്ട്രീയവും
കേരളത്തിന്റെ തനതായ ആയോധനകലയായ കളരിപ്പയറ്റ്, മധ്യകാല കേരളത്തിലെ സാമൂഹിക ക്രമത്തില് നിര്ണ്ണായക പങ്ക് വഹിച്ചിരുന്നു. നായര്, ഈഴവ തുടങ്ങിയ പോരാളി ജാതികളായിരുന്നു പ്രധാനമായും കളരി അഭ്യസിച്ചിരുന്നത്. ഇത് കേവലമൊരു കായിക ഇനമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ദേശവാഴികള്ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള സൈനിക സന്നാഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലെ വടക്കന് പാട്ടുകളിലെ ആരോമല് ചേകവരും ഉണ്ണിയാര്ച്ചയും തച്ചോളി ഒതേനനും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത് ഈ ആയോധന വീര്യത്തെയാണ്.
എന്നാല്, കളരിപ്പയറ്റിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും രാഷ്ട്രീയമായ ഇടപെടല് സംഭവിക്കുന്നത് ബ്രിട്ടീഷ് അധിനിവേശ കാലത്താണ്. വയനാട്ടിലെ പഴശ്ശിരാജാ ബ്രിട്ടീഷുകാര്ക്കെതിരെ നടത്തിയ ഒളിപ്പോര് യുദ്ധങ്ങളില് (കോട്ടയത്തു യുദ്ധം) കുറിച്യരും നായര് പടയാളികളും കളരിപ്പയറ്റിന്റെ തന്ത്രങ്ങള് കാര്യക്ഷമമായി ഉപയോഗിച്ചു. ഇതില് ഭയന്ന ബ്രിട്ടീഷ് സര്ക്കാര്, 1804-ല് ‘ആംസ് ആക്ട്’ (Arms Act) നടപ്പിലാക്കുകയും കളരിപ്പയറ്റിനെ നിരോധിക്കുകയും ചെയ്തു. ആയുധങ്ങള് പിടിച്ചെടുക്കുകയും കളരികള് അടച്ചുപൂട്ടുകയും ചെയ്തത് കേരളീയ സമൂഹത്തെ നിരായുധീകരിക്കാനും അവരുടെ പ്രതിരോധ ശേഷി തകര്ക്കാനുമുള്ള വ്യക്തമായ രാഷ്ട്രീയ നീക്കമായിരുന്നു. പിന്നീട് 1920-കളില് ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഗമായി നടന്ന സാംസ്കാരിക നവോത്ഥാനത്തിലൂടെയാണ് കളരിപ്പയറ്റ് വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ടത്.
1.2 ഓണത്തല്ല്: അക്രമത്തെ ഉത്സവമാക്കുമ്പോള്
മധ്യകേരളത്തില്, പ്രത്യേകിച്ച് തൃശൂര്, പാലക്കാട് ജില്ലകളില് നിലനില്ക്കുന്ന ‘ഓണത്തല്ല്’ അല്ലെങ്കില് ‘കയ്യാംകളി’ ഫ്യൂഡല് കാലഘട്ടത്തിലെ സൈനിക പരിശീലനത്തിന്റെ മറ്റൊരു മുഖമാണ്. സാമൂതിരിയുടെയും കൊച്ചി രാജാവിന്റെയും സൈനികര് തങ്ങളുടെ കരുത്ത് തെളിയിക്കാന് ഉത്സവകാലങ്ങളില് നടത്തിയിരുന്ന പ്രദര്ശന മത്സരങ്ങളില് നിന്നാണ് ഓണത്തല്ല് രൂപപ്പെട്ടത്.
തുറന്ന കൈകള് കൊണ്ടുള്ള പ്രഹരങ്ങള് മാത്രം അനുവദിക്കുന്ന ഈ കളി, യുദ്ധത്തിന്റെ അക്രമത്തെ ഉത്സവത്തിന്റെ നിയന്ത്രിത സാഹചര്യത്തിലേക്ക് മാറ്റുന്നു. പല്ലശ്ശന പോലുള്ള ഗ്രാമങ്ങളില് ഇന്നും ഓണക്കാലത്ത് നടക്കുന്ന ഓണത്തല്ല്, പണ്ട് നായര് സമുദായത്തിലെ തറവാടുകളിലെ മുറ്റങ്ങളില് നാടുവാഴികളെ രസിപ്പിക്കാന് നടത്തിയിരുന്നതാണ്. ‘പല്ലവ സേന’ എന്നതില് നിന്നാണ് പല്ലശ്ശന എന്ന പേരുണ്ടായതെന്ന വാദം ഇതിന്റെ സൈനിക പാരമ്പര്യത്തെ ശരിവെക്കുന്നു.
II: അധിനിവേശത്തിന്റെ കളിയിടങ്ങള്: ക്രിക്കറ്റും ഫുട്ബോളും
ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ വരവ് കേരളത്തിലെ കായിക ഭൂപടത്തെ അടിമുടി മാറ്റിമറിച്ചു. അവര് കൊണ്ടുവന്ന ക്രിക്കറ്റും ഫുട്ബോളും കേരളീയര് സ്വീകരിച്ചത് രണ്ട് വ്യത്യസ്ത രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളിലാണ്.
2.1 തലശ്ശേരിയും ക്രിക്കറ്റിന്റെ ജനാധിപത്യവല്ക്കരണവും
ഇന്ത്യയിലെ ക്രിക്കറ്റ് ചരിത്രം പറയുമ്പോള് ബോംബെയിലെയും കല്ക്കത്തയിലെയും എലൈറ്റ് ക്ലബ്ബുകളെയാണ് പലപ്പോഴും പരാമര്ശിക്കാറുള്ളതെങ്കിലും, കേരളത്തിലെ തലശ്ശേരിക്ക് (Tellicherry) അതിനേക്കാള് പഴക്കമേറിയതും ജനാധിപത്യപരവുമായ ഒരു ചരിത്രമുണ്ട്. 1800-കളുടെ തുടക്കത്തില് കേണല് ആര്തര് വെല്ലസ്ലി (Arthur Wellesley) മൈസൂര് യുദ്ധങ്ങളുടെ കാലത്ത് തലശ്ശേരിയില് തമ്പടിക്കുകയും, അവിടെയുള്ള മൈതാനത്ത് ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് നഗരങ്ങളില് ക്രിക്കറ്റ് എന്നത് ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെയും പിന്നീട് ഇന്ത്യന് ഉപരിവര്ഗ്ഗത്തിന്റെയും മാത്രമായിരുന്നപ്പോള്, തലശ്ശേരിയില് അത് സാധാരണക്കാരായ മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളിലേക്കും കൂലിപ്പണിക്കാരിലേക്കും ഇറങ്ങിച്ചെന്നു. 1830-ല് സ്ഥാപിതമായ തലശ്ശേരി ക്രിക്കറ്റ് ക്ലബ്ബും പിന്നീട് 1860-ല് രൂപംകൊണ്ട ടൗണ് ക്രിക്കറ്റ് ക്ലബ്ബും ജാതിമതഭേദമന്യേയുള്ള കൂട്ടായ്മകളായിരുന്നു. 1802-ല് നിര്മ്മിച്ച തലശ്ശേരി മുനിസിപ്പല് സ്റ്റേഡിയം ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ ക്രിക്കറ്റ് മൈതാനങ്ങളിലൊന്നാണ്. 2002-ല് ഇതിന്റെ ഇരുന്നൂറാം വാര്ഷികം ആഘോഷിക്കാന് ശ്രീലങ്കന് താരങ്ങള് അടക്കമുള്ളവര് എത്തിയത് ഈ ചരിത്ര പ്രാധാന്യം വിളിച്ചോതുന്നു.
2.2 കേരള ക്രിക്കറ്റ് അസോസിയേഷന്റെ (KCA) രൂപീകരണം
തിരുവിതാംകൂര് രാജകുടുംബാംഗമായിരുന്ന കേണല് ജി.വി. രാജയാണ് കേരളത്തിലെ കായിക വികസനത്തിന്, പ്രത്യേകിച്ച് ക്രിക്കറ്റിന് അടിത്തറയിട്ടത്.
1950-ല് അദ്ദേഹം ‘തിരുവിതാംകൂര്-കൊച്ചി ക്രിക്കറ്റ് അസോസിയേഷന്’ രൂപീകരിച്ചു.
1956-ല് കേരള സംസ്ഥാനം രൂപീകൃതമായതിനുശേഷം, 1957-ല് ഇത് കേരള ക്രിക്കറ്റ് അസോസിയേഷന് (KCA) ആയി മാറി.
2.3 മലബാറിലെ ഫുട്ബോള് വിപ്ലവം
ക്രിക്കറ്റ് തലശ്ശേരിയില് വേരുപിടിച്ചപ്പോള്, മലബാറിന്റെ ഇതര ഭാഗങ്ങളില്, പ്രത്യേകിച്ച് മലപ്പുറത്തും കോഴിക്കോടും, ഫുട്ബോളിനായിരുന്നു പ്രചാരം ലഭിച്ചത്. ഇതിന് വ്യക്തമായ ചരിത്രപരവും രാഷ്ട്രീയവുമായ കാരണങ്ങളുണ്ട്.
1. സൈനിക സാന്നിധ്യം: മലപ്പുറത്ത് ക്യാമ്പ് ചെയ്തിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിന്റെ ‘മലബാര് സ്പെഷ്യല് പോലീസ്’ (MSP) ആണ് ഫുട്ബോള് ഇങ്ങോട്ട് കൊണ്ടുവന്നത്. ബ്രിട്ടീഷ് പട്ടാളക്കാര് കളിക്കുന്നത് കണ്ട് ആവേശം കയറിയ മാപ്പിളമാരും മറ്റ് തദ്ദേശീയരും ഈ കളി ഏറ്റെടുത്തു.
2. അധിനിവേശ വിരുദ്ധ രാഷ്ട്രീയം: മലബാറിലെ ജനത, പ്രത്യേകിച്ച് മുസ്ലീം ജനവിഭാഗം, ബ്രിട്ടീഷ് അധിനിവേശത്തോട് കടുത്ത എതിര്പ്പ് പുലര്ത്തിയിരുന്നു. ക്രിക്കറ്റ് എന്നത് ബ്രിട്ടീഷ് പ്രഭുക്കന്മാരുടെ മെല്ലെപ്പോക്കുള്ള കളിയായി കണ്ടപ്പോള്, കായികബലവും വേഗതയും ആവശ്യമുള്ള ഫുട്ബോള് മലബാറിലെ പോരാട്ട വീര്യമുള്ള ജനതയ്ക്ക് കൂടുതല് ഇണങ്ങി.
3. സാമ്പത്തിക ഘടകം: ക്രിക്കറ്റിന് വിലകൂടിയ ഉപകരണങ്ങള് ആവശ്യമായിരുന്നപ്പോള്, ഫുട്ബോളിന് ഒരു പന്തും ഒഴിഞ്ഞ പറമ്പും മാത്രമേ വേണ്ടിയിരുന്നുള്ളൂ. ഇത് സാധാരണക്കാരില് സാധാരണക്കാരായ ജനങ്ങള്ക്ക് പ്രാപ്യമായ വിനോദമായി ഫുട്ബോളിനെ മാറ്റി.
തെരട്ടമ്മല് പോലുള്ള ഗ്രാമങ്ങള് ‘ഫുട്ബോള് ഗ്രാമങ്ങള്’ എന്ന് അറിയപ്പെടാന് തുടങ്ങി. ഇവിടുത്തെ ജനങ്ങളുടെ നിത്യജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഫുട്ബോള് മാറി. ബംഗാളിലെ ഫുട്ബോള് ക്ലബ്ബുകള് പലപ്പോഴും സമുദായങ്ങളുടെ (ഈസ്റ്റ് ബംഗാള് vs മോഹന് ബഗാന്) അടിസ്ഥാനത്തിലായിരുന്നെങ്കില്, മലബാറിലെ ഫുട്ബോള് ക്ലബ്ബുകള് (സെവന്സ് ടീമുകള്) പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്മകളുടെയും ഗ്രാമങ്ങളുടെയും അഭിമാനമായിരുന്നു.
ബ്രിട്ടീഷ് സ്വാധീനം: പത്തൊന്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന പാദത്തിലാണ് ഫുട്ബോള് കേരളത്തിലെത്തുന്നത്. ബ്രിട്ടീഷ് പട്ടാളക്കാരും ഉദ്യോഗസ്ഥരുമാണ് ഈ കായികവിനോദം ഇവിടെ പ്രചരിപ്പിച്ചത്.
മലബാര് മേഖല: വടക്കന് കേരളത്തിലായിരുന്നു (മലബാര്) ഫുട്ബോളിന് ആദ്യം വേരോട്ടം ലഭിച്ചത്. കണ്ണൂരിലെയും കോഴിക്കോട്ടെയും ബ്രിട്ടീഷ് സൈനിക ക്യാമ്പുകളില് നടന്ന മത്സരങ്ങള് കണ്ടാണ് മലയാളികള് ഈ കളിയിലേക്ക് ആകര്ഷിക്കപ്പെട്ടത്.
തിരുവിതാംകൂര്: തെക്കന് കേരളത്തില് മഹാരാജാസ് കോളേജിലെ പ്രൊഫസറായിരുന്ന പ്രൊഫ. ബിഷപ്പ് ബോയില് (Prof. Bishop Boyle) ആണ് ഫുട്ബോള് പ്രചരിപ്പിച്ചത്. 1885-1924 കാലഘട്ടത്തില് ശ്രീമൂലം തിരുനാളിന്റെ ഭരണകാലത്താണ് തിരുവിതാംകൂറില് ഫുട്ബോള് സജീവമായത്.
III: അന്തര്ദേശീയ കളികളുടെ പ്രാദേശികവല്ക്കരണം (Indigenization)
അന്താരാഷ്ട്ര കായിക ഇനങ്ങള് കേരളത്തില് എത്തിയപ്പോള് അവ അതേപടി പകര്ത്തപ്പെടുകയല്ല ഉണ്ടായത്, മറിച്ച് കേരളത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരവും സാമ്പത്തികവുമായ സാഹചര്യങ്ങള്ക്ക് അനുസരിച്ച് അവയില് മാറ്റങ്ങള് വരുത്തി. ഇതിനെയാണ് കായികരംഗത്തെ ‘പ്രാദേശികവല്ക്കരണം’ (Indigenization) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
അന്താരാഷ്ട്ര കളികള് നമ്മുടെ നാട്ടിലേക്ക് എത്തിയത് കോളനി വ്യവസ്ഥയുടെയും വിദേശ അധിനിവേശത്തിന്റെയും ഫലമായിട്ടാണ് എങ്കിലും നാടിന്റെ വിവിധ കോണുകളിലേക്ക് വ്യാപിക്കാനും പ്രചാരം നേടാനും കാരണമായത് അവയുടെ പ്രാദേശികവല്ക്കരണമാണ്. ചെറിയ മൈതാനങ്ങളിലും കൊയ്ത്തു കഴിഞ്ഞ പാഠങ്ങളിലും കളിച്ച ചെറിയ ഫുട്ബോള് ടെന്നീസ് ബോള് ക്രിക്കറ്റ് എന്നിവ അതിന് ഉദാഹരണമാണ്. ഇവയ്ക്ക് എല്ലാം കാരണമാകുന്നത് സാമൂഹിക കൂട്ടായ്മകളും ഒത്തുചേരലുകളും ആണ് പുരുഷ കേന്ദ്രീകൃതമായിരുന്ന ഒരു സമൂഹത്തിലെ ജാതിമത വര്ഗ്ഗ വര്ണ്ണ ഭേദമന്യേ ചെറുപ്പക്കാരുടെ കൂട്ടായ്മ സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങള് ഊട്ടി വളര്ത്താനും സോഷ്യല് കമ്മ്യൂണിക്കേഷന് വളര്ത്താനും സഹായിച്ചു. ഇത് കളികളുടെ പ്രാദേശികവല്ക്കരണത്തിനും പ്രചാരണത്തിനും കാരണമായി.
3.1 സെവന്സ് ഫുട്ബോള്: കേരളത്തിന്റെ ഫുട്ബോള് സംസ്കാരത്തിലെ ഏറ്റവും ആവേശകരമായ അധ്യായമാണ് സെവന്സ് ഫുട്ബോള്. ഔദ്യോഗിക ഫുട്ബോളിനേക്കാള് (11 പേര് കളിക്കുന്നത്) ജനകീയവും വേഗതയേറിയതുമായ ഈ കായിക രൂപം മലബാറിന്റെ, പ്രത്യേകിച്ച് മലപ്പുറത്തിന്റെ ഗ്രാമങ്ങളില് നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്.
സെവന്സ് ഫുട്ബോളിന്റെ ചരിത്രവും പ്രത്യേകതകളും താഴെ പറയുന്നവയാണ്.
3.2 ഉത്ഭവത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം
കൊയ്ത്തു പാടങ്ങള്: ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പകുതിയോടെയാണ് സെവന്സ് രൂപപ്പെടുന്നത്. കൊയ്ത്തു കഴിഞ്ഞ പാടങ്ങളില് കളിസ്ഥലത്തിന്റെ പരിമിതി മൂലം 11 പേര്ക്ക് കളിക്കുക ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. കുറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത് കുറഞ്ഞ ആളുകളെ ഉള്പ്പെടുത്തി കളിച്ചു തുടങ്ങിയതാണ് സെവന്സിന്റെ തുടക്കം.
3.3 ജനകീയ വിനോദം: തുടക്കത്തില് ഗ്രാമീണര് തമ്മിലുള്ള വിനോദമത്സരങ്ങളായിരുന്ന ഇവ പിന്നീട് കാണികളെ ആകര്ഷിക്കുകയും വലിയ ടൂര്ണമെന്റുകളായി മാറുകയും ചെയ്തു.
3.4 മലപ്പുറം: സെവന്സിന്റെ ആസ്ഥാനം
സെവന്സ് ഫുട്ബോളിന്റെ ഈറ്റില്ലമായി അറിയപ്പെടുന്നത് മലപ്പുറമാണ്. മലപ്പുറത്തെ കൂടാതെ കോഴിക്കോട്, പാലക്കാട്, കണ്ണൂര്, വയനാട് ജില്ലകളിലും സെവന്സ് വളരെ സജീവമാണ്.
സെവന്സ് ഫുട്ബോള് അസോസിയേഷന് (SFA): 1980-കളില് കേരളത്തില് സെവന്സ് മത്സരങ്ങള് നിയന്ത്രിക്കാനായി അസോസിയേഷന് രൂപീകൃതമായി. ഇത് ടൂര്ണമെന്റുകള്ക്ക് ഒരു ഔദ്യോഗിക സ്വഭാവം നല്കി.
3.5 വിദേശ താരങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം (Migration Economy)
1990-കളുടെ അവസാനം മുതല് സെവന്സ് മൈതാനങ്ങളില് ആഫ്രിക്കന് താരങ്ങള് (പ്രത്യേകിച്ച് നൈജീരിയ, ഘാന എന്നിവിടങ്ങളില് നിന്നുള്ളവര്) സജീവമായി. ഇത് കളിയുടെ വേഗതയും ആവേശവും വര്ദ്ധിപ്പിച്ചു. പ്രശസ്തമായ ‘സുഡാനി ഫ്രം നൈജീരിയ’ എന്ന സിനിമ ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഒരുങ്ങിയത്.
മലബാറിലെ സെവന്സ് ടൂര്ണമെന്റുകളിലെ പ്രധാന ആകര്ഷണമാണ് വിദേശ താരങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം (പ്രാദേശികമായി ‘സുഡാനികള്’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു). ഒരു മത്സരത്തിന് 2000-4000 രൂപ വരെ മാച്ച് ഫീസായി ഇവര്ക്ക് ലഭിക്കുന്നു. യൂറോപ്യന് ലീഗുകളില് അവസരം ലഭിക്കാത്ത ഈ കളിക്കാര്ക്ക് കേരളം ഒരു ഉപജീവന മാര്ഗ്ഗമാകുമ്പോള്, പ്രാദേശിക ടീമുകള്ക്ക് ഇവര് ഗ്ലാമറും കരുത്തും നല്കുന്നു. എന്നാല്, വിസ പ്രശ്നങ്ങളും പരിക്കുകളും, കൃത്യമായ ഇന്ഷുറന്സ് പരിരക്ഷ ഇല്ലാത്തതും ഇവരുടെ ജീവിതത്തെ പലപ്പോഴും പ്രതിസന്ധിയിലാക്കാറുണ്ട്.
3.2 വോളിബോളും കേരളത്തിലെ ഗ്രാമങ്ങളിലെ കൂട്ടായ്മകളും
കേരളത്തിന്റെ കായിക ചരിത്രത്തില് ഫുട്ബോളിനോളം തന്നെ വേരോട്ടമുള്ള കളിയാണ് വോളിബോള്. ഗ്രാമങ്ങളിലെ ചെറിയ മൈതാനങ്ങളിലും പാടങ്ങളിലും വളരെ എളുപ്പത്തില് കളിക്കാം എന്നത് വോളിബോളിനെ മലയാളികളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട വിനോദമാക്കി മാറ്റി.
കേരളത്തിലെ വോളിബോളിന്റെ ചരിത്രവും വളര്ച്ചയും താഴെ പറയുന്ന ഘട്ടങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാം:
ഉത്ഭവവും പ്രചാരണവും
ആരംഭം: ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തില് (ഏകദേശം 1920-കളില്) ആണ് വോളിബോള് കേരളത്തിലെത്തുന്നത്. ചെന്നൈയിലെ (അന്ന് മദ്രാസ്) YMCA ആണ് ഈ കളി ദക്ഷിണേന്ത്യയില് പ്രചരിപ്പിച്ചത്.
ജനകീയത: വലിയ മൈതാനങ്ങളോ വമ്പന് സാമഗ്രികളോ ആവശ്യമില്ലാത്തതിനാല് കേരളത്തിലെ ഗ്രാമീണ ക്ലബ്ബുകള്ക്കിടയില് ഈ കളി വേഗത്തില് പ്രചരിച്ചു. 1950-കളോടെ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയമായ കായിക വിനോദങ്ങളില് ഒന്നായി വോളിബോള് മാറി.
സംഘടന: 1950-ല് ‘തിരുവിതാംകൂര് വോളിബോള് അസോസിയേഷന്’ രൂപീകൃതമായി. പിന്നീട് ഇത് കേരള വോളിബോള് അസോസിയേഷനായി മാറി
മധ്യകേരളത്തില്, പ്രത്യേകിച്ച് കോട്ടയം, പത്തനംതിട്ട, ഇടുക്കി ആലപ്പുഴ ജില്ലകളില് വോളിബോള് എന്നത് കേവലമൊരു കളിയല്ല, മറിച്ച് ക്രിസ്തീയ ദേവാലയങ്ങളിലെ പെരുന്നാളുകളുടെ ഭാഗമായും ഓണാഘോഷ പരിപാടികളുടെ ഭാഗമായും മത്സരങ്ങള് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. മണര്കാട് പള്ളി പോലുള്ള പ്രധാന ദേവാലയങ്ങളിലെ പെരുന്നാളുകളോടനുബന്ധിച്ച് അഖിലേന്ത്യ വോളിബോള് ടൂര്ണമെന്റുകള് സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു.
YMCA-യുടെ (Young Men’s Christian Aossciation) പ്രവര്ത്തനങ്ങളാണ് വോളിബോളിനെ ഇത്രയധികം ജനകീയമാക്കിയത്. 1939-ല് എറണാകുളത്ത് സ്ഥാപിതമായ YMCA, ‘കായികാധ്വാനത്തിലൂടെ ആത്മീയത’ (Muscular Christianity) എന്ന ആശയമാണ് പ്രചരിപ്പിച്ചത്. ജിമ്മി ജോര്ജ്ജിനെപ്പോലെയുള്ള ഇതിഹാസതാരങ്ങള് ഈ പാരമ്പര്യത്തില് നിന്ന് ഉയര്ന്നു വന്നവരാണ്. ഇറ്റലിയില് പ്രൊഫഷണല് ലീഗ് കളിച്ച ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യന് വോളിബോള് താരമായ ജിമ്മി ജോര്ജ്ജ്, വോളിബോളിനെ കേരളത്തിന്റെ വികാരമാക്കി മാറ്റി.
IV: നാടന് കളികള്: കാര്ഷിക സംസ്കൃതിയുടെ അടയാളങ്ങള്
അന്താരാഷ്ട്ര കളികള്ക്ക് മുമ്പ് കേരളത്തിന് സമ്പന്നമായൊരു നാടന് കളി പാരമ്പര്യമുണ്ടായിരുന്നു. ഇവ കാര്ഷിക വൃത്തികളുമായും ഗ്രാമീണ ജീവിതവുമായും ഇഴചേര്ന്നു കിടക്കുന്നു.
കേരളത്തിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളില് നിലനിന്നിരുന്ന നാടന് കളികള് വളരാനും നിലനിര്ത്താനും സമൂഹത്തിലെ കൂട്ടായ്മകള് കാരണമായിട്ടുണ്ട് കോട്ടയത്തെ നാടന് പന്തുകളില് കൊച്ചിയിലെ ഗുസ്തി മുതലായവ അതിന് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.
4.1 നാടന് പന്തുകളി
കോട്ടയത്ത് 1900-കളുടെ തുടക്കത്തില് ഉത്ഭവിച്ചതായി കരുതപ്പെടുന്ന ‘നാടന് പന്തുകളി’ (Native Ball Game), ക്രിക്കറ്റിനോട് സാമ്യമുള്ള എന്നാല് തികച്ചും തദ്ദേശീയമായ ഒന്നാണ്. ലെതര് കൊണ്ട് നിര്മ്മിച്ച് തെങ്ങിച്ചോറോ പഞ്ഞിയോ നിറച്ച പന്താണ് ഇതിനുപയോഗിക്കുന്നത്.
? ഘടന: ‘വര’ (Vara) എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഇന്നിംഗ്സുകളാണ് ഇതിലുള്ളത് (ഒറ്റ, പെട്ട, പിടിയന്, താളം, കീഴ്, ഇണ്ടന് എന്നിങ്ങനെ).
? സാമൂഹിക പശ്ചാത്തലം: ഓണക്കാലത്തും വേനലവധിക്കാലത്തും കൊയ്ത്തുകഴിഞ്ഞ പാടങ്ങളിലാണ് ഇത് കളിക്കുന്നത്. പാടങ്ങള് നികത്തപ്പെട്ടതോടെ ഈ കളിയും അന്യംനിന്നുപോകുന്ന അവസ്ഥയിലാണ്.
4.2 കുട്ടിയും കോലും
ഉത്തരേന്ത്യയിലെ ‘ഗില്ലി ദണ്ഡ’യ്ക്ക് സമാനമായ കളിയാണിത്. ക്രിക്കറ്റിന്റെ ആദിമ രൂപമായി ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കാം. കാര്യമായ സാമ്പത്തിക ചെലവില്ലാത്തതിനാല് ഗ്രാമങ്ങളിലെ കുട്ടികളുടെ പ്രധാന വിനോദമായിരുന്നു ഇത്.
4.3 വയനാട്ടിലെ ഗോത്ര വിനോദങ്ങള്: വില്ലെയ്ത്തും കല്ലേറും
വയനാട്ടിലെ കുറിച്യ, കുറുമ്പ ഗോത്രവിഭാഗങ്ങള്ക്കിടയില് നിലനില്ക്കുന്ന കായിക രൂപങ്ങള് അവരുടെ അതിജീവനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്.
? അമ്പും വില്ലും (Archery): കുറിച്യര് പരമ്പരാഗതമായി തികഞ്ഞ വില്ലാളികളാണ്. പഴശ്ശിരാജായുടെ പടയാളികളായിരുന്ന ഇവരുടെ അമ്പെയ്ത്ത് വൈദഗ്ധ്യം ചരിത്രപ്രസിദ്ധമാണ്. ഇന്നും വയനാട്ടിലെ ഉത്സവങ്ങളില് (ഉദാഹരണത്തിന് വള്ളിയൂര്ക്കാവ്) അമ്പെയ്ത്ത് മത്സരങ്ങള് നടക്കാറുണ്ട്.
? വാല് എറി (Val Ery): കല്ലുകള് ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഒരു മത്സരമാണിത്. ഗോത്രവിഭാഗങ്ങളുടെ തനതായ വിനോദങ്ങളിലൊന്നായി ഇതിനെ കണക്കാക്കുന്നു.
എന് ഊര് (En Ooru) പോലുള്ള പൈതൃക ഗ്രാമങ്ങളിലൂടെ ഇന്ന് ഈ കളികള് സംരക്ഷിക്കാനും വിനോദസഞ്ചാരികള്ക്ക് പരിചയപ്പെടുത്താനും ശ്രമങ്ങള് നടക്കുന്നുണ്ട്.
V: ജാതി, ജലം, രാഷ്ട്രീയം: വള്ളംകളിയുടെ ഉള്ളുകള്ളികള്
കേരളത്തിന്റെ ജലമേളകള്, പ്രത്യേകിച്ച് വള്ളംകളി, ബാഹ്യമായി വര്ണ്ണാഭമാണെങ്കിലും അവയുടെ ചരിത്രം ജാതി വിവേചനത്തിന്റെ കൂടി ചരിത്രമാണ്.
5.1 ചുണ്ടന് വള്ളങ്ങളുടെ ചരിത്രം
പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടില് ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ് കായംകുളം രാജാവിനെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്യാന് രൂപകല്പന ചെയ്തതാണ് ചുണ്ടന് വള്ളങ്ങള്. യുദ്ധാനന്തരം ഇവ ക്ഷേത്രാചാരങ്ങളുടെ ഭാഗമായി. ആറന്മുള ഉത്രട്ടാതി വള്ളംകളി പാര്ത്ഥസാരഥി ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒന്നാണ്.
5.2 ജാതിയും ഒഴിവാക്കലുകളും
പരമ്പരാഗതമായി, വള്ളങ്ങളുടെ അമരക്കാര് (Captains) സവര്ണ്ണരായ നായര് പ്രമാണിമാരായിരുന്നു. തുഴച്ചിലുകാര് പലപ്പോഴും കീഴ്ജാതിക്കാരായ തൊഴിലാളികളായിരുന്നു. ആറന്മുള വള്ളസദ്യയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു ഐതിഹ്യം ജാതിവിവേചനത്തിന്റെ സൂചന നല്കുന്നുണ്ട്. പണ്ട് വള്ളസദ്യയ്ക്ക് എത്തിയ ഒരു ദളിത് സ്ത്രീക്ക് ഭക്ഷണം നിഷേധിച്ചതിനെത്തുടര്ന്ന് ആ സ്ത്രീ മരിച്ചുവെന്നും, അതിന്റെ പ്രായശ്ചിത്തമായാണ് ഇന്നും ചില ബ്രാഹ്മണ കുടുംബങ്ങള് തിരുവോണത്തിന് ഉപവസിക്കുന്നതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.
5.3 നെഹ്റു ട്രോഫിയും മതേതരവല്ക്കരണവും
1952-ല് ജവഹര്ലാല് നെഹ്റു ആലപ്പുഴ സന്ദര്ശിച്ചതോടെയാണ് വള്ളംകളിക്ക് ഒരു മതേതര മുഖം കൈവരുന്നത്. നെഹ്റുവിന്റെ ആവേശത്തില് നിന്നാണ് ‘നെഹ്റു ട്രോഫി ജലോത്സവം’ ആരംഭിക്കുന്നത്. ഇത് ക്ഷേത്രാചാരങ്ങളില് നിന്ന് വള്ളംകളിയെ വേര്പെടുത്തുകയും, എല്ലാ ജാതിമതസ്ഥര്ക്കും പങ്കെടുക്കാവുന്ന ഒരു കായിക ഇനമായി മാറ്റുകയും ചെയ്തു. ഇന്ന് കാശ്മീരില് നിന്നും മണിപ്പൂരില് നിന്നുമുള്ള തുഴച്ചിലുകാര് വരെ നെഹ്റു ട്രോഫിയില് പങ്കെടുക്കുന്നു. എങ്കിലും, വള്ളംകളി ക്ലബ്ബുകളുടെ ഉടമസ്ഥതയിലും നടത്തിപ്പിലും സവര്ണ്ണ-സമ്പന്ന വര്ഗ്ഗത്തിന്റെ ആധിപത്യം ഇന്നും നിലനില്ക്കുന്നുണ്ട് എന്ന വിമര്ശനം ഉണ്ട്.
VI: അയ്യങ്കാളിയും പൊതു ഇടത്തിനായുള്ള പോരാട്ടവും
കായിക ചരിത്രം എന്നത് കളിക്കളങ്ങളുടെ (Playgrounds) ചരിത്രം കൂടിയാണ്. കേരളത്തില് ദളിതര്ക്ക് പൊതുവഴികളും മൈതാനങ്ങളും നിഷേധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന കാലത്ത്, അയ്യങ്കാളി നടത്തിയ വില്ലുവണ്ടി സമരം (1893) കായിക ചരിത്രത്തിലും പ്രസക്തമാണ്.
പൊതുവഴിയിലൂടെ വില്ലുവണ്ടി ഓടിച്ചുകൊണ്ട് അയ്യങ്കാളി നടത്തിയ പ്രതിഷേധം, ദളിതര്ക്ക് പൊതു ഇടങ്ങളിലേക്കുള്ള (Public Space) പ്രവേശനത്തിനുള്ള അവകാശപ്രഖ്യാപനമായിരുന്നു. ക്ഷേത്രപ്രവേശനത്തിനും സ്കൂള് പ്രവേശനത്തിനും മുമ്പ് നടന്ന ഈ സമരം, പില്ക്കാലത്ത് ദളിത് കുട്ടികള്ക്ക് കായികരംഗത്തേക്കും മൈതാനങ്ങളിലേക്കും കടന്നുവരാനുള്ള ധൈര്യം നല്കി. കായികം എന്നത് ശരീരത്തിന്റെ ആഘോഷമാണെങ്കില്, ആ ശരീരം പൊതു ഇടത്തില് പ്രദര്ശിപ്പിക്കാനുള്ള അവകാശം നേടിയെടുക്കുകയായിരുന്നു അയ്യങ്കാളി.
VI: ലിംഗനീതിയും കായികരംഗവും
കേരളത്തിലെ കായികരംഗം ഒരു വിരോധാഭാസമാണ് (Paradox). പി.ടി. ഉഷ, എം.ഡി. വത്സമ്മ, അഞ്ജു ബോബി ജോര്ജ്ജ് തുടങ്ങി അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തില് ഇന്ത്യയുടെ അഭിമാനമായ നിരവധി വനിതാ താരങ്ങളെ കേരളം സൃഷ്ടിച്ചു. എന്നാല്, സാധാരണക്കാരായ സ്ത്രീകള്ക്ക് വിനോദത്തിനായി കളിക്കാനുള്ള അവസരങ്ങള് കേരളത്തില് വളരെ കുറവാണ്.
? തൊഴില് സാധ്യത: റെയില്വേ, പോലീസ് തുടങ്ങിയ സര്ക്കാര് മേഖലകളിലെ സ്പോര്ട്സ് ക്വോട്ട നിയമനങ്ങള് നല്കുന്ന സാമ്പത്തിക സുരക്ഷിതത്വമാണ് പെണ്കുട്ടികളെ കായികരംഗത്തേക്ക് അയക്കാന് രക്ഷിതാക്കളെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത്.
? കായികരംഗത്ത് സ്ത്രീ പങ്കാളിത്തം കേരളത്തില് മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ചു കൂടുതല് ആണ്. സ്കൂള് കായികമേളകളിലും മറ്റും പെണ്കുട്ടികളുള്ടെ പങ്കാളിത്തം അതിനു തെളിവാണ്. കായികരംഗത്ത് നേട്ടങ്ങള് നോക്കിയാല് കൂടുതലും സ്ത്രീകള്ക്കാണ്.എന്നാലും ഫുട്ബോള് ക്രിക്കറ്റ് പോലുള്ള മേഖലയില് ഗ്രാമീണ മേഖലകളിലെ പങ്കാളിത്തം ഇനിയും ഉണ്ടാവേണ്ടതുണ്ട്. പുരുഷന് മാര്ക്ക് മാത്രമായിഉള്ള ഒന്നാണ് കായികരംഗം എന്ന ചിന്താഗതി ഏറെക്കുറെ പൂര്ണ്ണമായിത്തന്നെ മാറ്റപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.പെണ്കുട്ടികളെ കായികരംഗത്തേക്ക് അയക്കുന്നത്തിന് തൊഴില് സാധ്യതയും കാരണമാണ്.
VIll: ഫോര്ട്ട് കൊച്ചിയും ഗാട്ട ഗുസ്തിയും
എറണാകുളത്തെ ഫോര്ട്ട് കൊച്ചിക്ക് പറയാനുള്ളത് ‘ഗാട്ട ഗുസ്തി’യുടെ (Gatta Gusthi) കഥയാണ്. ഉത്തരേന്ത്യന് ഗുസ്തിയും (Pehlwani) നാടന് രീതികളും ചേര്ന്ന ഒരു സങ്കര രൂപമാണിത്. കൊച്ചിയിലെത്തിയ ഗുജറാത്തികളും തമിഴരും കൊങ്കണികളും ചേര്ന്ന കോസ്മോപൊളിറ്റന് സംസ്കാരമാണ് ഈ ഗുസ്തി രൂപപ്പെടുത്തിയത്.
കൊച്ചി ഒരു തുറമുഖ നഗരമായതുകൊണ്ട് തന്നെ, അറബികള്, പേര്ഷ്യക്കാര്, പോര്ച്ചുഗീസുകാര് എന്നിവരുമായുള്ള വ്യാപാരബന്ധം ഈ കായിക രൂപത്തിന്റെ വികാസത്തെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ടാകാം. പ്രാദേശികമായ തന്ത്രങ്ങളും പുറത്തുനിന്നുള്ള ഗുസ്തി മുറകളും ഒത്തുചേര്ന്നാണ് ‘ഗാട്ട ഗുസ്തി’ രൂപപ്പെട്ടത്.
‘മിന്നല്’ ജോര്ജ്ജിനെപ്പോലുള്ള ചാമ്പ്യന്മാര് ഗാട്ട ഗുസ്തിയിലെ ഇതിഹാസങ്ങളായിരുന്നു. മണലില് കളിക്കുന്ന ഈ ഗുസ്തി, മാറ്റ് റെസ്ലിംഗിന്റെ (Mat Wrestling) വരവോടെയും, സര്ക്കാര് അവഗണനയോടെയും നാമാവശേഷമായി. ഇന്ന് കൊച്ചിന് കാര്ണിവലില് മാത്രമായി ഇത് ഒതുങ്ങിനില്ക്കുന്നു.
ഉപസംഹാരം
ജനങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മകള്ക്ക് എപ്പോഴും ഏതെങ്കിലും ഒരു കലാരൂപമോ കായിക ഇനമോ കാരണമായിട്ടുണ്ട്,
ക്ലബ്ബുകളുടെ പ്രവര്ത്തനം സജീവമാകാന് കാരണം ഇത്തരം കലാകായിക സംസ്കാരിക കൂട്ടായ്മകളാണ്.
കേരളത്തിലെ കളിയറിവുകള് കേവലമൊരു വിനോദ ചരിത്രമല്ല. അത് ജാതിക്കെതിരായ പോരാട്ടത്തിന്റെ, അധിനിവേശത്തിനെതിരായ ചെറുത്തുനില്പ്പിന്റെ, ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ അതിജീവനത്തിന്റെ ചരിത്രമാണ്.
? മലബാറിലെ സെവന്സ് ഫുട്ബോള്, സ്ഥലപരിമിതിയെയും സാമ്പത്തിക വെല്ലുവിളികളെയും അതിജീവിച്ച ജനകീയ മാതൃകയാണ്.
? വള്ളംകളി, ഫ്യൂഡല് കാലത്തെ യുദ്ധാവശ്യങ്ങളില് നിന്ന് ജനാധിപത്യപരമായ കായിക മാമാങ്കത്തിലേക്കുള്ള പരിണാമത്തെ കാണിക്കുന്നു.
? കളരിപ്പയറ്റും വില്ലെയ്ത്തും, അധിനിവേശ വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളുടെ സ്മരണകളാണ്.
ഗള്ഫ് പണത്തിന്റെ സ്വാധീനവും, ഐ.എസ്.എല് (ISL) പോലുള്ള കോര്പ്പറേറ്റ് ലീഗുകളുടെ വരവും കേരളത്തിന്റെ കായിക സംസ്കാരത്തെ പുതിയ ദിശകളിലേക്ക് നയിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അതിന്റെ ആത്മാവ് കുടികൊള്ളുന്നത് ഈ ചരിത്രപരമായ അടിത്തറയിലാണ്.
അനുബന്ധം: കേരളത്തിലെ പ്രധാന കായിക ഇനങ്ങളും അവയുടെ സാമൂഹിക പശ്ചാത്തലവും
കായിക ഇനം | പ്രദേശം | ചരിത്രപരമായ/സ്ഥലപരമായ കാരണം | സാമൂഹിക പ്രാധാന്യം |
സെവൻസ് ഫുട്ബോൾ | മലബാർ (മലപ്പുറം, കോഴിക്കോട്) | മൈതാനങ്ങളുടെ കുറവ്, ബ്രിട്ടീഷ് പട്ടാള ക്യാമ്പുകളുടെ സ്വാധീനം. | ഗൾഫ് പണത്തിന്റെ ഒഴുക്ക്, ആഫ്രിക്കൻ താരങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം, ജനകീയ കൂട്ടായ്മ. |
ക്രിക്കറ്റ് | തലശ്ശേരി | 1800-കളിൽ കേണൽ വെല്ലസ്ലിയുടെ വരവ്. | ഇന്ത്യയിൽ ജാതിഭേദമന്യേ ക്രിക്കറ്റ് കളിച്ച ആദ്യ ഇടങ്ങളിലൊന്ന്. |
വോളിബോൾ | മധ്യകേരളം (കോട്ടയം) | മിഷണറിമാരുടെയും YMCA-യുടെയും പ്രവർത്തനം. | പള്ളിപ്പെരുന്നാളുകളുടെ ഭാഗമായി ടൂർണമെന്റുകൾ നടക്കുന്നു. |
വള്ളംകളി | കുട്ടനാട്, ആറന്മുള | കായലുകളുടെയും നദികളുടെയും സാന്നിധ്യം. | കാർഷികോത്സവം (ഓണം), ക്ഷേത്രാചാരങ്ങൾ, ജാതിബന്ധങ്ങളുടെ ചരിത്രം. |
അമ്പെയ്ത്ത് | വയനാട് | വനമേഖല, പഴശ്ശിരാജായുടെ യുദ്ധങ്ങൾ. | കുറിച്യ/കുറുമ്പ ഗോത്രങ്ങളുടെ സാംസ്കാരിക സ്വത്വം |
Works cited
- The Making of Sported Society: Popularization of Modern Sports in Kerala – pesquisaonline.net, http://pesquisaonline.net/wp-content/uploads/2016/11/76-81.pdf
- Sports Culture and Introduction of Game of Football in Malabar – IJFMR, https://www.ijfmr.com/papers/2024/5/27860.pdf
- Kalaripayattu – Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Kalaripayattu
- Kalaripayattu: The Timeless Martial Art of Kerala | IHAR, https://iharedu.org/wp-content/uploads/2025/07/Kalaripayattu_The_Timeless_Martial_Art_of_Kerala.pdf
- KALARIPAYATTU – THE MARTIAL ART THAT THE BRITISH DREADED – BSc@GIPE, https://bscgipe.in/2023/10/31/kalaripayattu-the-martial-art-that-the-british-dreaded/
- Onathallu | Onam Games | Sports in Kerala, https://www.keralatourism.org/onam/onam-games/onathallu
- Onathallu, the Martial Art Game of Central Kerala – Vikalp Sangam, https://vikalpsangam.org/article/onathallu-the-martial-art-game-of-central-kerala/
- Onathallu – Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Onathallu
- Cricketing Legacy Old – Mamballys Royal Biscuit Factory, https://mamballys.com/cricketing-legacy-old/
- Municipal Stadium | Sir Arthur Wellesley | Ranji Trophy cricket matches | Harbour Town Circuit | Thalassery Heritage Project – Kerala Tourism, https://www.keralatourism.org/thalassery/tourist-circuits/harbour-town/municipal-stadium
- MAKING OF A SPORTED SOCIETY: BRIEF HISTORY OF THE GAME ‘FOOTBALL’ IN KERALA, http://www.ksijmr.com/1.1.13.pdf
- Why is Kerala a Powerhouse of Indian Football? – SportsKPI, https://www.sportskpi.com/why-is-kerala-a-powerhouse-of-indian-football/
- ‘Sudanese Play and Bengalis Watch’: Ethnography of Globalization, Soccer and Indigenous Games in Kerala – Articles from journals, https://www.sociostudies.org/journal/articles/1408888/
- (PDF) Habitus hinders: exploring the absence of players of global calibre from Malabar, one of India’s passionate football regions – ResearchGate, https://www.researchgate.net/publication/389966000_Habitus_hinders_exploring_the_absence_of_players_of_global_calibre_from_Malabar_one_of_India’s_passionate_football_regions
- Sevens football – Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Sevens_football
- Sevens Football: All you need to know – Olympics.com, https://www.olympics.com/en/news/what-is-sevens-football-kerala-history
- Kicking across borders: A study on the lives of African migrant football labourers in Kerala” – The Academic, https://theacademic.in/wp-content/uploads/2025/09/104.pdf
- Activism as Collective Care: Football Practices in Malabar, Kerala – Emerald Publishing, https://www.emerald.com/books/edited-volume/13389/chapter-abstract/83894598/Activism-as-Collective-Care-Football-Practices-in
- St. Mary’s Jacobite Syrian Cathedral, Manarcad – Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/St._Mary%27s_Jacobite_Syrian_Cathedral,_Manarcad
- Events – Santa Maria – Public School & Junior College, https://smjuniorcollege.org/events-grid/ 21. History – YMCA Kerala, https://ymca.demoboscosoft.com/profile/history
- The YMCA’s contribution to sports and physical education, https://www.ymca.int/who-we-are/the-worldwide-ymca-movement/the-ymca-history/the-ymcas-contribution-to-sports-and-physical-education/
- 2025 Jimmy George HoustonChallengers, https://www.houstonchallengers.org/2025jimmygeorge
- Who is Jimmy George? Know the God of Indian volleyball – Olympics.com, https://www.olympics.com/en/news/jimmy-george-indian-volleyball-god
- Nadan panthu kali – Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Nadan_panthu_kali
- Naadan panthkali | Documentary | Ajinlal S | Trivandrum, https://www.creativehut.org/naadan-panthkali/
- Discover Kerala’s Folk Games | Traditional Pastimes & Culture | KeralaFolklore.com, https://keralafolklore.com/kerala-folk-games.html
- The Tribal Life of Wayanad – The Woods Resorts, https://thewoodsresorts.com/blogs/the-tribal-life-of-wayanad
- History | Welcome to Wayanad | India, https://wayanad.gov.in/en/history/
- Enooru Tribal Heritage Village | Pookode | Wayanad | Experience Keralas Indigenous Culture, https://www.dtpcwayanad.com/destination/enooru-wayanad
- En Ooru Tribal Village Wayanad (2025) – Best of TikTok, Instagram & Reddit Travel Guide, https://airial.travel/attractions/india/kunnathidavaka/en-ooru-tribal-village-wayanad-PrXur4Xs
- Redalyc.“More than a sport”: A Critical Reading of Boat Races in Kerala as Popular Culture, https://www.redalyc.org/pdf/7038/703878307011.pdf
- Vallam kali – Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Vallam_kali
- The Aranmula Regatta – The Hindu, https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/on-the-historic-aranmula-vallasadya-and-vallamkali/article59854814.ece
- Nehru Trophy Boat Race | District Alappuzha, Government of Kerala | India, https://alappuzha.nic.in/en/nehru-trophy-boat-race/
- In a first, Nehru Trophy Boat Race will include rowers from Kashmir – Times of India, https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/in-a-first-nehru-trophy-boat-race-will-include-rowers-from-kashmir/articleshow/59926675.cms
- AYYANKALI AND HIS STRUGGLE AGAINST CASTE HEGEMONY IN COLONIAL KERALA WITH SPECIAL REFERENCE TO BULLOCK CART STRIKE – JETIR.org, https://www.jetir.org/papers/JETIR2408170.pdf
- What did the ‘Villuvandi Samaram’ by Ayyankali achieve?A.Entry rights for avarnas into templesB.Entry rights for avarnas into public roads and squaresC.Rights for avarnas to use the villuvandi as a mode of transportD.Both B and C. – Vedantu, https://www.vedantu.com/question-answer/did-the-villuvandi-samaram-by-ayyankali-achieve-class-12-social-science-cbse-5fd83d93cd67a76506f2b26c
- Development History and Women Athletes in Kerala, India Aardra Surendran Ass – Indico, https://indico3.conference4me.psnc.pl/event/32/sessions/977/attachments/308/351/Abstract_Surendran.pdf
- In Kerala’s Gender-Neutral Football League, Men, Women and Transgenders Play Together, https://thebetterindia.com/82464/gender-neutral-football-kerala-women-transgenders/
- Women’s Football in Kerala: Some Reflections from The Ground – Ala / അല, https://alablog.in/issues/64/womens-football-kerala/
- Gatta gusthi – Grokipedia, https://grokipedia.com/page/Gatta_gusthi
- Gatta champs grapple to keep the sport alive | Kochi News – Times of India, https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/gatta-champs-grapple-to-keep-the-sport-alive/articleshow/53360414.cms

