ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമര ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഉജ്ജ്വലവും എന്നാൽ പലപ്പോഴും വേണ്ടത്ര വിലയിരുത്തപ്പെടാത്തതുമായ അധ്യായമാണ് മൗലാനാ അബുൾ കലാം ആസാദിന്റേത്. ഒരു പണ്ഡിതൻ, രാഷ്ട്രീയ നേതാവ്, ചരിത്രകാരൻ, പത്രപ്രവർത്തകൻ എന്നീ നിലകളിൽ ആസാദ് നിർവഹിച്ച ധർമ്മം കേവലം ഒരു സമരനായകന്റേത് മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ഒരു പുതിയ ഇന്ത്യയുടെ ദർശകന്റേതു കൂടിയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചരിത്രരചനാരീതി ശാസ്ത്രീയമായ യുക്തിചിന്തയിലും ദേശീയോദ്ഗ്രഥനത്തിലും അധിഷ്ഠിതമായിരുന്നു. തന്റെ ആത്മകഥാപരമായ വിവരണമായ ‘ഇന്ത്യ വിൻസ് ഫ്രീഡം’ (India Wins Freedom) എന്ന കൃതിയിലൂടെ അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയുടെ വിഭജനത്തിലേക്കും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്കും നയിച്ച സംഭവവികാസങ്ങളെ ഒരു ഇൻസൈഡറുടെ (insider) ദൃഷ്ടിയിലൂടെ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു. ഈ പഠനം ആസാദിന്റെ ചരിത്ര രീതിശാസ്ത്രത്തെയും സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിർണ്ണായകമായ ഇടപെടലുകളെയും ആഴത്തിൽ പരിശോധിക്കുന്നു.

ആസാദിന്റെ ബൗദ്ധിക പശ്ചാത്തലവും രൂപീകരണവും

1888-ൽ മക്കയിൽ ജനിച്ച ആസാദ്, പാരമ്പര്യ ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതന്മാരുടെ കുടുംബത്തിൽ നിന്നാണ് വന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് മൗലാനാ ഖൈറുദ്ദീൻ 1857-ലെ ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിനുശേഷം മക്കയിലേക്ക് കുടിയേറിയ ആളായിരുന്നു. 1890-ൽ കുടുംബം കൽക്കത്തയിലേക്ക് തിരിച്ചു വന്നതോടെയാണ് ആസാദിന്റെ ഇന്ത്യയിലെ ജീവിതം ആരംഭിക്കുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം ഔപചാരികമായ സ്കൂളുകളിലായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് പിതാവിനു കീഴിലുള്ള പാരമ്പര്യ രീതിയിലായിരുന്നു. എങ്കിലും, വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ ആസാദ് ആധുനിക ശാസ്ത്രത്തിലും ചരിത്രത്തിലും താല്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ കാഴ്ചപ്പാടുകളെ സ്വാധീനിച്ച ഘടകങ്ങൾ പലതാണ്.പാരമ്പര്യ വിദ്യാഭ്യാസം അതിലൊന്നാണ്.ഇസ്‌ലാമിക ദൈവശാസ്ത്രത്തിലും അറബിക്, പേർഷ്യൻ ഭാഷകളിലും ആഴത്തിലുള്ള ജ്ഞാനം അദ്ദേഹം നേടി.യുക്തിചിന്ത (Rationalism) അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ചിന്തകളെ നിർണ്ണയിച്ചു.പാരമ്പര്യ വിശ്വാസങ്ങളെ അന്ധമായി അനുകരിക്കുന്ന ‘തക്ലീദ്’ (Taqleed) രീതിയെ ഉപേക്ഷിക്കുകയും ‘തജ്ദീദ്’ (Tajdid) അഥവാ നവീകരണത്തെ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.വിദേശ യാത്രകൾ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ വീക്ഷണങ്ങളെ കൂടുതൽ തുറസ്സാക്കി.ഇറാഖ്, ഈജിപ്ത്, സിറിയ, തുർക്കി എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചത് പാൻ-ഇസ്‌ലാമിക് (Pan-Islamic) പ്രസ്ഥാനങ്ങളുമായും വിപ്ലവകാരികളുമായും ബന്ധപ്പെടാൻ സഹായിച്ചു.ആസാദ് എന്ന പേര് സവിശേഷതകൾ ഉള്ളതാണ്.’ആസാദ്’ എന്നാൽ ‘സ്വതന്ത്രൻ’ എന്നാണർത്ഥം. തന്റെ കുടുംബത്തിന്റെയും പാരമ്പര്യത്തിന്റെയും ചങ്ങലകളിൽ നിന്നുള്ള ബൗദ്ധിക വിമോചനത്തിന്റെ പ്രതീകമായാണ് അദ്ദേഹം ഈ പേര് സ്വീകരിച്ചത്.

    പാരമ്പര്യമായ ഇസ്‌ലാമിക ജ്ഞാനത്തെ ആധുനിക രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളുമായി യോജിപ്പിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ആസാദിന്റെ രീതിശാസ്ത്രത്തിന്റെ കാതൽ. ഇബ്നു ഖൽദൂൻ തുടങ്ങിയ ചരിത്രകാരന്മാരുടെ രീതികളെ അദ്ദേഹം തന്റെ വിശകലനങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ചു. ദൈവശാസ്ത്രത്തെ കേവലമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒതുക്കാതെ, അതിനെ മാനവികതയുടെയും നീതിയുടെയും ഉപകരണമാക്കി മാറ്റാനാണ് അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചത്.

പത്രപ്രവർത്തനം ചരിത്രനിർമ്മാണത്തിന്റെ ഉപാധിയായി

1912-ൽ ആസാദ് ആരംഭിച്ച ‘അൽ-ഹിലാൽ’ (Al-Hilal) എന്ന ഉർദു വാരിക ഇന്ത്യൻ മുസ്ലീങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ ഒരു വഴിത്തിരിവായിരുന്നു. അതുവരെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തോട് വിധേയത്വം പുലർത്തുന്ന സർ സയ്യിദ് അഹമ്മദ് ഖാന്റെ നയത്തെയായിരുന്നു അലിഗഡ് വിഭാഗം പിന്തുടർന്നിരുന്നത്. എന്നാൽ ആസാദ് ഇതിനെ ശക്തമായി എതിർത്തു. മുസ്ലീങ്ങൾ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ മുൻനിരയിൽ നിൽക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം ആഹ്വാനം ചെയ്തു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ പത്രപ്രവർത്തന രീതി കേവലം വാർത്താ റിപ്പോർട്ടിംഗായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ചരിത്രപരമായ ദൗത്യമായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ കുടിലതകളെ തുറന്നുകാട്ടുന്നതിനൊപ്പം, മുസ്ലീങ്ങളെ അവരുടെ ചരിത്രപരമായ പൈതൃകത്തെക്കുറിച്ച് ഓർമ്മിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ‘അൽ-ഹിലാൽ’ നിരോധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം ‘അൽ-ബലാഗ്’ (Al-Balagh) ആരംഭിച്ചു. ഈ രണ്ട് പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിലൂടെയും അദ്ദേഹം ‘മതാത്മക ദേശീയത’യിൽ നിന്ന് ‘സങ്കര ദേശീയത’യിലേക്കുള്ള (Composite Nationalism) ബൗദ്ധിക മാറ്റത്തിന് അടിത്തറയിട്ടു.

ആസാദിന്റെ ചരിത്ര രീതിശാസ്ത്രം: ശാസ്ത്രീയതയും യുക്തിയും

ആസാദിന്റെ ചരിത്ര വിശകലനം കേവലം വസ്തുതകളുടെ ശേഖരണമല്ല, മറിച്ച് ആഴത്തിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷണങ്ങളുടെയും മാനവിക ദർശനങ്ങളുടെയും സമാഹാരമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രീതിശാസ്ത്രത്തിലെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1. സങ്കര ദേശീയത (Muttahida Qaumiyat)

ആസാദിന്റെ ചരിത്രവീക്ഷണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം ‘മുത്തഹിദ ഖൗമിയത്’ അഥവാ സങ്കര ദേശീയതയാണ്. ഇന്ത്യയുടെ ഒൻപത് നൂറ്റാണ്ടുകാലത്തെ ചരിത്രം ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലീങ്ങളും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ചതാണെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. ഈ ചരിത്രപരമായ കൂടിച്ചേരലിൽ നിന്ന് രൂപപ്പെട്ട സംസ്‌കാരത്തെ അദ്ദേഹം ഒരു മഹത്തായ കെട്ടിടത്തോട് ഉപമിച്ചു. മുസ്ലീങ്ങൾ ഈ രാജ്യത്തെ അന്യരല്ലെന്നും ഇന്ത്യയുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത ഘടകമാണെന്നും അദ്ദേഹം തന്റെ ചരിത്രപരമായ വിശകലനത്തിലൂടെ തെളിയിച്ചു.

2. തക്ലീദിന്റെ നിരാകരണം

ചരിത്രപരമായ സംഭവങ്ങളെ അന്ധമായി സ്വീകരിക്കുന്നതിനു പകരം യുക്തിസഹമായി വിശകലനം ചെയ്യാനാണ് ആസാദ് ശ്രമിച്ചത്. ഇസ്‌ലാമിക പാരമ്പര്യത്തിലെ ‘തക്ലീദ്’ (അന്ധമായ അനുകരണം) ഉപേക്ഷിക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഹ്വാനം രാഷ്ട്രീയ രംഗത്തും ബാധകമായിരുന്നു. ഖിലാഫത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തെയും നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തെയും അദ്ദേഹം വിലയിരുത്തിയത് കേവലം മതപരമായ വികാരത്തിലല്ല, മറിച്ച് സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധ പോരാട്ടത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ അനിവാര്യതയായാണ്.

3. വ്യക്തിപരമായ സാക്ഷ്യം ചരിത്രരേഖയായി

‘ഇന്ത്യ വിൻസ് ഫ്രീഡം’ എന്ന കൃതിയിൽ ആസാദ് ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഒരു ‘റിംഗ്സൈഡ് വ്യൂ’ (ringside view) ആണ്. വലിയ ചരിത്ര സംഭവങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്ന ഒരാൾ എന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ അനുഭവങ്ങളെ സത്യസന്ധമായി രേഖപ്പെടുത്തി. ഹുമയൂൺ കബീറുമായുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹകരണം ഈ അനുഭവങ്ങളെ ലിഖിത രൂപത്തിലാക്കാൻ സഹായിച്ചു. ചരിത്രരചനയിൽ സത്യസന്ധതയ്ക്കും ധീരതയ്ക്കും അദ്ദേഹം വലിയ വില നൽകി. തന്റെ സഹപ്രവർത്തകരായ നെഹ്റുവിന്റെയും പട്ടേലിന്റെയും വീഴ്ചകളെപ്പോലും തുറന്നുകാട്ടാൻ അദ്ദേഹം മടിച്ചില്ല.

സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിലെ നിർണ്ണായക സന്ധികളും ആസാദിന്റെ വിശകലനവും

1935 മുതൽ 1948 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തെ ആസാദ് അതിസൂക്ഷ്മമായി തന്റെ രചനകളിൽ വിലയിരുത്തുന്നുണ്ട്. ഈ കാലയളവിലെ പ്രധാന സംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ നിരീക്ഷണങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1937-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പും കോൺഗ്രസിന്റെ വീഴ്ചയും

1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യ ആക്ട് അനുസരിച്ച് നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കോൺഗ്രസ് വൻ വിജയം നേടി. എന്നാൽ ഉത്തർപ്രദേശിൽ (U.P.) മുസ്ലീം ലീഗുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ നെഹ്റു കാണിച്ച വിമുഖത വലിയൊരു ചരിത്രപരമായ പിഴവായാണ് ആസാദ് വിലയിരുത്തുന്നത്. മുസ്ലീം ലീഗിനെ മന്ത്രിസഭയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താതിരുന്നത് ലീഗിന് പുതിയ ജീവൻ നൽകാനും വിഭജനവാദത്തിന് ശക്തി പകരാനും കാരണമായെന്ന് അദ്ദേഹം സമർത്ഥിച്ചു.

ക്രിപ്‌സ് മിഷനും സിംല കോൺഫറൻസും

രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷ് ഗവൺമെന്റ് അയച്ച ക്രിപ്‌സ് മിഷൻ പരാജയപ്പെട്ടത് ആസാദിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ചർച്ചകൾക്കൊടുവിലായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് അധികാരക്കൈമാറ്റത്തിൽ ആത്മാർത്ഥതയില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം അന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു. 1945-ലെ സിംല കോൺഫറൻസിലും ആസാദ് കോൺഗ്രസിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. ജിന്നയുടെ പിടിവാശി മൂലം ഈ കോൺഫറൻസ് പരാജയപ്പെട്ടത് ഇന്ത്യയുടെ ഐക്യം തകരാൻ ഇടയാക്കിയ പ്രധാന സംഭവമായാണ് അദ്ദേഹം രേഖപ്പെടുത്തുന്നത്.